Türkiye’deki Gazi Üniversitesi ve Ankara Şehir Hastanesi’nden araştırmacılar, erken ergenlikteki artışın COVID-19 enfeksiyonu ile doğrudan bir ilişkisi olmayabileceğini öne sürdü. Yapılan araştırmalar, özellikle pandemi sırasında çocukların ekran başında geçirdiği uzun saatlerin, erken ergenlikteki bu artışın önemli bir etkeni olabileceğini göstermektedir.
Yayımlanan iki ayrı çalışmada, dişi ve erkek fareler LED ekranlardan yayılan mavi ışığa maruz bırakıldı. Uzun süre mavi ışığa maruz kalan farelerin, diğerlerine göre belirgin şekilde erken olgunlaşma belirtileri gösterdiği tespit edildi. Gazi Üniversitesi’nden endokrinolog ve araştırmanın baş yazarı Aylin Kilinç Uğurlu, bu bulguları değerlendirirken, “Mavi ışığa yeterince maruz kalmak, melatonin seviyelerini değiştirmekle kalmayıp, aynı zamanda üreme hormonu seviyelerini etkileyerek erken ergenlik başlangıcına yol açabiliyor. Ayrıca, maruziyet süresi ne kadar uzun olursa, erken başlangıç o kadar belirgin hale geliyor” dedi.
Erken ergenlik, kız çocukları için sekiz yaşından önce, erkek çocukları için ise dokuz yaşından önce ikinci cinsiyet özelliklerinin gelişmesi olarak tanımlanmaktadır. Science Alert‘te yer alan makaleye göre, bu durumu etkileyen çocuk sayısını belirlemek oldukça zor olmakla birlikte, dünya genelindeki prevalans oranları belirgin değişkenlik göstermektedir. Erken ergenlik tetikleyicileri henüz tam olarak anlaşılamamış olsa da, bazı kanser türleri veya sinir sistemi bozuklukları dışında, birçok vakada belirgin bir neden bulunmamaktadır.
Özellikle Türkiye’de, 2019 Nisan ayında 25 olan idiyopatik erken ergenlik vakalarının, Mart 2020’de 58’e çıkması araştırmacılarda şaşkınlık yaratmıştır. Bu artışın pandemi korkusu, aşırı kalori alımı ya da akıllı cihaz kullanımının etkisi olabileceği öne sürülmüştür.
Mavi Işığın Etkisi
Bir başka dikkat çekici bulgu ise, akıllı cihazların yaydığı mavi ışığa maruz kalmanın artmasıdır. İnsanlar evrimsel olarak mavi ışığı gündüz ve uyanma zamanı olarak algılar; daha soluk ışık ise dinlenme zamanı olarak kabul edilir. Bu biyolojik saat, melatonin adlı hormonun düzenlenmesinde kritik bir rol oynar. Melatonin, uykuya dalmamıza yardımcı olur; ancak bu hormonun engellenmesi, ergenlik hormonlarının erken salınımına yol açabilir.
Yapılan deneylerde, mavi ışığa maruz kalan dişi ve erkek sıçanların ergenlik dönemine, diğerlerinden daha erken yaşlarda girdiği gözlemlenmiştir. Ayrıca, bu sıçanlarda melatonin seviyelerinin düşük, üreme kimyasal sinyalleri olan östradiol ve luteinize edici hormon seviyelerinin ise yüksek olduğu belirlenmiştir.
Elbette, bu sonuçlar başka faktörlerin de etkili olabileceğini göstermektedir. Erken ergenlik biyolojisi son derece karmaşık bir yapıdadır ve birçok faktörün bu sürecin zamanlamasını etkileyebileceği göz önünde bulundurulmalıdır. Ancak araştırmacılar, mavi ışığa maruz kalmanın erken ergenlik için bir risk faktörü olabileceğini vurgulamaktadır.
News
