Sigara ve Vergiler Üzerine Düşünceler
Birkaç gün önce Hazine ve Maliye Bakanı, gençlerle bir araya gelerek onlara sigara içmeme çağrısında bulundu. Bakan, eğer gençler sigara içmeyi bırakır ve bu parayı beş yıl vadeli mevduatta değerlendirirlerse elde edecekleri geliri anlattı. Bu noktada, sigaranın bireysel ve toplumsal zararları hakkında herkesin hemfikir olduğunu belirtmek gerekir. Gençleri sigaradan uzak tutacak her türlü politika ve önlemi destekliyoruz. Ancak, Sayın Bakanın önerdiği bu örnek birçok kesim tarafından inandırıcı bulunmadı. Gençlerin bu hesaplamayı gülerek geçiştirdiklerini ve bunu mizah konusu yaptıklarını gözlemledik. Hatta biz de Sayın Bakan’a, enerjisini vatandaşın sigaradan yapacağı tasarruf yerine, kamudaki israf kalemlerinin azaltılmasına, verimsiz yatırımların önüne geçilmesine, yüksek öngörü hatası taşıyan Kamu-Özel İşbirliği (KÖİ) garantilerine, ve kamu ihale sistemi nedeniyle ortaya çıkan yolsuzluklara harcamasının daha yerinde olacağını sorduk.
Tütün Mamullerinden Elde Edilen Vergiler
Tütün mamullerinin vergileri hakkında bilgi vermek gerekirse, son on yılda tütün mamulleri üzerinden tahsil edilen toplam vergilerin büyüklüğü dikkat çekicidir. On Yılda 1 Trilyon 130 Milyar Lira Sigara Vergisi başlığı altında bu durumu inceleyelim.
Sigara üzerinden alınan temel iki vergi bulunmaktadır: Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) ve Katma Değer Vergisi (KDV). Bütçe verileri içinde tütün mamullerinden tahsil edilen ÖTV rakamlarına ulaşmak mümkündür. Ancak, tütün mamulleri üzerinden tahsil edilen KDV rakamları genellikle yayımlanmaz. Aşağıdaki tabloda, tütün mamulleri üzerinden alınan KDV tutarlarını hesaplayarak toplam sigara vergisi miktarına ulaşmak mümkündür.
- ÖTV kaynaklı vergi: 900 milyar lira
- KDV kaynaklı vergi: 230 milyar lira
Bu veriler ışığında, tütün mamulleri için ödenen toplam vergi tutarı 1 trilyon 130 milyar lira olarak karşımıza çıkmaktadır.
Sigara Tüketiminde Vergi Oranı
Tasarruf Edilmesi İstenen Sigaranın %82’si Vergi başlığıyla devam edecek olursak, Sayın Hazine ve Maliye Bakanı’nın tasarruf edin dediği sigaranın %82’sinin vergi olduğunu belirtmek önemlidir. Örneğin, 75 liralık bir sigara paketinden günlük olarak bir paket tüketen bir kişinin ödeyeceği toplam tutar 27.375 lira olacaktır. Altı ayda bir otomatik ÖTV zammını hesaba katmadan bu tutarın 22.450 lirası sadece ÖTV ve KDV’den oluşmaktadır. Peki, Hazine, sigaradan toplayamadığı vergiyi telafi etmek için ne yapacaktır? Bu soruyla ilgili olarak Mahfi Eğilmez hocamızın görüşlerine kulak verelim: “Devlet, bu vergiyi sigaradan alamayınca başka şekilde alır ve dolayısıyla sigarayı bırakan vatandaş o parayı biriktiremez. Bu da işin bir başka yanı…”
Kamuda Tasarruf ve Şeffaflık İhtiyacı
Vatandaşın Olmayan Bütçesinde Tasarruf Öğütlemek Yerine Kamunun Bütçesinde Tasarrufa Gitsek mi? başlığı altında bir kez daha vurgulamak isteriz ki, Hazine ve Maliye Bakanı’ndan beklentimiz, vatandaşın kısıtlı bütçesi üzerinde nasıl tasarruf yapılacağı hakkında önerilerde bulunması değil, kamuda israfın önlenmesi, kamu ihale sisteminde şeffaflığın sağlanması ve KÖİ’lerdeki öngörü hatalarının denetlenmesi gibi konularda çalışmalara yönelmesidir. Zira, merkezi yönetim bütçesi tarihi açıklar vermekte ve bütçeden ödenen faiz ödemeleri rekor seviyelere ulaşmaktadır. Bu yılın ilk on ayında bile faiz gideri 1 trilyon 48 milyar lira olarak gerçekleşmiştir. Yıl sonuna gelindiğinde, 2024 yılı için merkezi yönetim bütçesinden ödenecek faiz tutarının, son on yılda tütün ürünlerinden tahsil edilen vergilerden daha fazla olacağı öngörülmektedir.
News
