Doğanın en etkileyici mikroorganizmalarından biri olan Deinococcus radiodurans, ekstrem koşullara karşı gösterdiği dayanıklılık ve yüksek radyasyon toleransı ile bilim dünyasını büyülemeye devam ediyor. Bu bakteriye, güçlü yapısı nedeniyle “Conan Bakterisi” lakabı verilmiştir. Özellikle insanları saniyeler içinde öldürebilecek seviyedeki radyasyon dozlarına karşı dahi hayatta kalma becerisi ile dikkat çekiyor.
Radyasyon, biyolojik yapıları parçalayarak ve toksik oksijen molekülleri üreterek hücrelere zarar verme potansiyeline sahiptir. Çoğu organizma, bu tür hasarları onarmak için çeşitli mekanizmalara sahip olsa da, yoğun radyasyon altında bu sistemler genellikle yetersiz kalmaktadır. Ancak D. radiodurans, manganez ve fosfat bazlı güçlü bir antioksidan sistemi ile bu zararlı oksijen moleküllerini etkisiz hale getirebiliyor.
Daha önce yapılan araştırmalar, manganez ve fosfatın bir araya geldiğinde güçlü bir antioksidan oluşturduğunu ortaya koymuştu. Ancak Northwestern Üniversitesi’nden kimyager Brian Hoffman ve USU’dan patolog Michael Daly liderliğindeki bir ekip, bu iki bileşene bir peptit eklenmesi durumunda “mucizevi” bir etki ortaya çıktığını keşfetti. Bu üçlü yapıya MDP adı verilmiş olup, yapılan deneylerde diğer kombinasyonlara göre çok daha güçlü olduğu kanıtlanmıştır.
Çok Yüksek Radyasyona Dayanıklılığı
2022 yılında gerçekleştirilen bir çalışmada, D. radiodurans türünün kurutulmuş ve dondurulmuş örnekleri, 140.000 gray radyasyona maruz bırakıldıktan sonra yeniden canlandırılmıştır. Bu seviyedeki radyasyon, insanın dayanabileceği miktarın on binlerce katıdır. Bu çalışma, bakterinin hayatta kalma mekanizmalarını daha iyi anlamak için önemli bir adım olarak değerlendirilmektedir.
Uzay ve Tıp İçin Yeni Umut
Bu keşif, yalnızca bakterilerle sınırlı kalmayıp, araştırmacılar MDP kombinasyonunun sağlık, sanayi, savunma ve uzay keşfi gibi birçok alanda uygulanabileceğini de vurguluyor. Özellikle gıdaların ve ilaçların raf ömrünü uzatmak veya uzay görevlerinde radyasyona karşı dayanıklılığı artırmak amacıyla bu teknoloji geliştirilebilir.
Michael Daly, MDP’nin potansiyelini şu şekilde değerlendirmiştir: “Bu yeni anlayış, manganez bazlı daha güçlü antioksidanların geliştirilmesine yol açabilir. Sağlık, sanayi ve uzay keşfi gibi pek çok alanda kullanılabilecek bu malzemeler, gelecekte büyük fark yaratabilir.”
D. radiodurans, bilim insanlarına yalnızca radyasyonla mücadele konusunda değil, aynı zamanda ekstrem koşullara dayanıklılık konusunda da ilham vermektedir. Bu organizmanın sırlarını çözmek, insanlığın gıda koruma, ilaç geliştirme ve uzay keşfi gibi zorlu sorunlarına yenilikçi çözümler sunabilir.
News
