Transantarktik Dağları, Antarktika kıtasını doğu ve batı olarak iki ana bölgeye ayırmaktadır. Bu kıtada, ünlü Erebus Dağı gibi büyük volkanlar dikkat çekse de, çoğu Batı Antarktika kıyılarında yoğunlaşan ve bazen birkaç kilometre buzun altında gizlenmiş olan daha az bilinen yanardağlar da bulunmaktadır. Küresel ısınmanın etkisiyle eriyen buz tabakaları, yalnızca deniz seviyesinin yükselmesine yol açmakla kalmıyor, aynı zamanda yer altındaki kayaların üzerindeki baskıyı da azaltıyor.
Live Science’da yayımlanan bir habere göre, bu durumun yerel volkanik aktivitelerde bir artışa yol açabileceği başka bölgelerde de gözlemlenmiştir. Coonin ve ekibi tarafından gerçekleştirilen 4 bin bilgisayar simülasyonu, Antarktika’daki buz kaybının, gömülü yanardağların patlama sıklığını ve büyüklüğünü artırabileceğini ortaya koymuştur. Buz tabakalarının erimesi, yer altındaki magmanın üzerindeki basıncı azaltarak sıkışmış magmanın genişlemesine neden olmaktadır. Bu genişleme, magma odalarının duvarlarına daha fazla basınç uygulamakta ve dolayısıyla patlamaları tetikleyebilmektedir.
Ayrıca, bazı magma odaları, normalde magma içinde çözünmüş halde bulunan uçucu gazları barındırmaktadır. Buzun erimesiyle birlikte bu gazlar, soda şişesi açıldığında meydana gelen karbonatlaşmaya benzer bir şekilde hızla dışarı fışkırmakta ve odadaki basıncı daha da artırmaktadır.
Buz altındaki volkanik patlamalar, yüzeyde hemen fark edilmeyebilir. Ancak bu durum, buz tabakası üzerinde ciddi etkilere yol açabilir. Patlamalardan yayılan ısı, yüzeyin derinliklerindeki buzun erimesini hızlandırabilir ve üstteki buz tabakasını zayıflatabilir. Bu da, yüzeyden gelen basıncın azalmasına ve yeni volkanik patlamalara yol açabilecek bir geri bildirim döngüsünü tetikleyebilir.
Bilim insanları, bu sürecin son derece yavaş olduğunu ve yüzlerce yıl boyunca devam ettiğini vurgulamaktadır. Ancak bu, insan kaynaklı küresel ısınmanın durdurulsa bile geri bildirim döngüsünün sürmeye devam edebileceği anlamına gelmektedir. Son buzul çağında Antarktika’daki buz tabakası çok daha kalındı ve benzer basınç azaltma ve magma-genleşme süreçlerinin geçmişteki volkanik patlamalara da katkıda bulunmuş olabileceği düşünülmektedir.
Antarktika’daki bu potansiyel volkanik aktivite, yalnızca kıtanın ekosistemi için değil, aynı zamanda küresel deniz seviyeleri ve iklim üzerindeki etkileri nedeniyle büyük bir öneme sahiptir.
News
