Kayıt dışı faaliyet gösteren meslek grupları ve sektörlere yönelik denetimler, Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB) tarafından titizlikle sürdürülmektedir. Bu kapsamda, özel muayenehanelerde görev yapan doktorların beyanname ve mali uyum seviyeleri, yapay zeka destekli analiz programları ile detaylı bir şekilde incelenmiştir. Uzmanlar, özel muayenehane sahibi bazı doktorların, hastalarından aldığı muayene ücretlerini, estetik ve cerrahi operasyonlar ile diş tedavisi gibi işlemlerden elde ettikleri gelirleri beyanlarında tam olarak yansıtmadığını belirlemişlerdir. Yapılan analizler sonucunda, beyan edilen gelir ile gerçek kazançlar arasında yüzde 400’e varan farklar tespit edilmiştir.
Yapay zeka destekli analizler ile vergi beyanları ile gelirleri arasında uyumsuzluk olan doktorlardan ilk etapta en riskli 3,663 mükellef belirlenmiştir. Bu mükelleflerin yaklaşık 13 milyar lira tutarındaki hasılatının kayıt dışı olduğu anlaşılmıştır.
Özellikle genel cerrahi, ortopedi ve beyin cerrahisi gibi alanlarda faaliyet gösteren bazı doktorların, hastalardan aldıkları ameliyat ve muayene ücretlerini eksik beyan ettiği tespit edilmiştir. Bu durum, özel hastanelerle anlaşmalı çalışan veya kendi muayenehanesinde hasta kabul eden cerrahlar için geçerlidir. Ameliyat ücretlerini düşük göstererek, vergilendirilmesi gereken gelirlerini gizleyen doktorlar arasında bir kadın doğum uzmanının yıllık 53 milyon liralık gelirini beyan dışı bıraktığı ve sadece 6,5 milyon lira olarak bildirdiği örneği dikkat çekmektedir.
Diş hekimlerine yönelik denetimlerde, özellikle implant, protez, ortodonti ve estetik diş tedavilerinden elde edilen gelirlerin eksik beyan edildiği anlaşılmıştır. Örneğin, bir diş hekiminin yıllık 67 milyon lira hasılat elde etmesine rağmen bunu yalnızca 3 milyon lira olarak gösterdiği saptanmıştır.
Son yıllarda hızla büyüyen estetik sektörü de denetimlerin odağı haline gelmiştir. Yapılan incelemelerde, burun estetiği, dolgu, botoks, liposuction gibi işlemleri gerçekleştiren bazı doktorların elde ettiği gelirleri eksik beyan ettiği belirlenmiştir. Özellikle yurt dışından hasta kabul eden ve dövizle çalışan bazı estetik kliniklerinin önemli bir bölümünün gelirinin beyan dışı kaldığı gözlemlenmiştir. Çalışma kapsamında saç ekimi konusunda uzman bir doktorun yıllık gelirini 7 milyon lira olarak beyan etmesine karşın, gerçekte 69 milyon liralık hasılat elde ettiği anlaşılmıştır.
Kayıt dışı kazanç elde eden mükelleflerin gönüllü uyum kapsamında vergi dairelerine davet edilmesine başlanmıştır. Bu çalışma çerçevesinde, ilk aşamada gönüllü uyuma davet edilen doktorlardan 850’si beyanname vererek vergi matrahlarını düzeltmiştir.
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, kazancını beyan etmeyen veya eksik beyan eden mükelleflerin gönüllü uyum çalışmaları kapsamında vergi daireleriyle iletişime geçmesinin, ağır cezai yaptırımlarla karşılaşmamaları adına büyük önem taşıdığını vurgulamıştır. Gönüllü uyum çalışmalarının, mükelleflerin vergi idaresinin sorduğu hususları açıklığa kavuşturmasına imkan tanıdığını belirten Şimşek, şunları eklemiştir: