Alzheimer Teşhisi ve Yeni Yöntemler
Alzheimer hastalığının teşhisinde mevcut yöntemler genellikle yüksek maliyetli ve hastalar için acı verici olabilmektedir. Çoğu hasta, yalnızca bilişsel testlerle teşhis edilmektedir ve bu testlerin doğruluk oranı sınırlı kalmaktadır. Her yıl teşhis edilen Alzheimer vakalarının yalnızca yüzde 2’sinde ileri düzey teşhis yöntemleri kullanılmaktadır. Ancak, yeni gelişen kan testleri, Alzheimer’a özgü biyolojik belirteçleri, özellikle tau ve amiloid proteinlerini, hastalığın erken aşamalarında tespit etme potansiyeline sahip.
Alzheimer’s Research UK’den David Thomas, bu testlerin düşük maliyetli, uygulanabilir ve geniş bir erişim ağına sahip olması sebebiyle büyük bir heyecan yarattığını ifade etmektedir. Bu bağlamda, ADAPT adı verilen yeni bir araştırma çalışması, Alzheimer’a özgü p-tau217 proteininin teşhis için nasıl kullanılabileceğini incelemektedir. Bu çalışma, kan testlerinin klinik uygulamalara nasıl entegre edilebileceğini belirlemeyi amaçlamaktadır. Özellikle, hangi hastalara ve hangi aşamalarda test uygulanması gerektiği gibi kritik soruların yanıtlarını aramaktadır.
Bu yeni teşhis yöntemleri, aynı zamanda hastalığın erken evrelerinde etkili olabilecek yeni ilaçların geliştirilmesine de katkı sağlayabilir. Son zamanlarda onaylanan lecanemab ve donanemab gibi ilaçlar, Alzheimer’ın erken dönemlerinde amiloid seviyelerini düşürmeyi başarsa da, bilişsel yetenekler üzerindeki etkileri sınırlı kalmaktadır. Bilim insanları, bu ilaçların daha erken dönemlerde uygulanması durumunda hastalığın ilerlemesini yavaşlatabileceği görüşündedir. Ancak, erken teşhis konusunun etik boyutları da tartışma yaratmaktadır.
ABD Alzheimer Derneği, belirgin semptomları olmayan ancak biyolojik belirteçleri pozitif çıkan bireylere Alzheimer tanısı konulmasını öneren bir kılavuz yayımlamıştır. Bu yaklaşım, hastalığın “biyolojik tanımını” değiştirebilir ve teşhis sürecini daha erken başlatabilir. Ancak, bu bireylerin Alzheimer hastalığını hiç geliştirmeme ihtimali göz önüne alındığında, erken teşhisin gerekliliği sorgulanmaktadır.
Sonuç olarak, kan testleri sayesinde Alzheimer teşhisinde büyük bir dönüşüm yaşanması muhtemeldir. Ancak, bu testlerin hangi hastalara ne zaman uygulanacağı ve erken teşhisin psikolojik ve etik etkileri hâlâ tartışma konusu olmaya devam etmektedir. Bilim dünyası, bu gelişmelerin Alzheimer ile mücadelede nasıl bir rol oynayacağını merakla beklemektedir.
News
