NASA’nın SPHEREx (Evrenin Tarihi, İyonizasyon Çağı ve Buz Araştırmacısı için Spektro-Fotometre) uzay aracı, 28 Şubat Cuma günü fırlatılması planlanıyor. Bu devrim niteliğindeki görev, uzay aracının iki yıl boyunca gökyüzünü dört kez tarayarak her noktayı 102 farklı renkten oluşan bir kızılötesi spektrumda kaydetmesini hedefliyor. Bu çarpıcı veri seti, şimdiye kadar oluşturulmuş en ayrıntılı gökyüzü haritalarından biri olma özelliğini taşıyacak.
NASA’nın Jet Propulsion Laboratory’den astrofizikçi Olivier Doré, “Gökyüzündeki her şeyi gözlemleyerek her pikselin spektrumunu alacağız. Bu süreçte ister bir kuyruklu yıldız, ister bir gezegen, bir yıldız veya galaksi olsun, tüm nesneleri inceleme fırsatına sahip olacağız” dedi.
SPHEREx’in Temel Amaçları
SPHEREx’in üç ana hedefi bulunmaktadır:
- Büyük Patlama’nın Ardından Evrenin Görünümü: Evrenin ilk anlarını anlamak için verileri analiz etmek.
- Galaksilerden Yayınlanan Işığın Miktarını Hesaplamak: Tüm galaksilerden gelen ışığın toplamını belirlemek.
- Su ve Diğer Bileşenleri Belirlemek: Samanyolu’nda yaşam için gerekli olan su ve organik bileşenlerin varlığını araştırmak.
SPHEREx, evrenin genişlemesi sırasında ışığın nasıl değiştiğini analiz ederek, kaynakların ne kadar uzakta olduğunu ve bizden uzaklaşıp uzaklaşmadığını belirleme kapasitesine sahip olacak. Görevin sonunda, yaklaşık 450 milyon galaksiyi içeren devasa bir 3D harita oluşturulması planlanıyor.
Kozmik Enflasyon Teorisi ve Galaksi Dağılımı
Bu harita, Büyük Patlama’dan hemen sonra gerçekleştiği düşünülen kozmik enflasyon (evrenin aniden genişlemesi) teorisini test etmek için kritik bir araç haline gelebilir. Galaksilerin evrende nasıl dağıldığını incelediğimizde, basit bir genişleme modeli ile bilinmeyen fiziksel faktörlerin etkisi arasında bir ayrım yapılabilir.
Ayrıca, SPHEREx verileri evrendeki toplam ışık miktarını hesaplamak için kullanılabilecek. Galaksilerden yayılan ışığın kaynağını ve zaman içindeki değişimini belirlemek, evrenin geçmişine dair önemli ipuçları sunabilir.
Yaşamın Temellerini Araştırmak
SPHEREx, Samanyolu’nda yaşam olasılığını araştırmak için su ve diğer organik bileşenleri tespit etmeye çalışacak. Yıldızların oluşumunu destekleyen moleküler bulutlardaki su buzu, karbondioksit ve karbon monoksit gibi bileşenler incelenerek, bu elementlerin gezegenlere taşınıp taşınmadığı hakkında bilgi edinilecektir.
SPHEREx’in toplayacağı muazzam veri seti, James Webb Uzay Teleskobu (JWST) gibi daha güçlü teleskoplarla birlikte kullanıldığında, daha büyük ve çarpıcı keşiflere kapı aralayabilir. Astrofizikçi Gary Melnick, “SPHEREx önemli bir bölge keşfederse, James Webb Teleskobu bu noktaları daha ayrıntılı inceleyebilir. Bu iki teleskop birlikte çalışarak etkili bir ortaklık oluşturabilir” şeklinde ifade etti.
News
