Akciğer Kanseri: Güncel Durum ve Riskler
Göğüs Hastalıkları Uzmanı Dr. Cengiz Şen, akciğer kanserinin, dünya genelinde ölüme en fazla neden olan kanser türü olduğunu ve yılda yaklaşık 2 milyon insanın bu hastalık nedeniyle hayatını kaybettiğini vurgulamaktadır. Türkiye’nin 100.000 nüfusuna göre 68 oranıyla, erkeklerde en sık rastlanan kanser türleri arasında yer almaktadır. Son 20 yılda tedavi alanında kaydedilen gelişmelere rağmen, akciğer kanseri tedavisinde 5 yıllık yaşam oranları çok büyük ölçüde değişiklik göstermemiştir. Yapılan çalışmalar, her 100 hastadan yalnızca 18’inin bu süre sonunda sağ kalabildiğini ortaya koymaktadır. Bu durumun temel nedeni, hastalıkların çoğunlukla geç teşhis edilmesi ve tanının ileri evrelerde konulmasıdır. Çoğu hastalık, hastalığın kendi bölgesinde yayılmış (Evre 3) veya uzak metastazlar yaptığı (Evre 4) aşamada tespit edilmektedir.
Sigarayı Bırakmak ve Erken Tanı İçin Tarama Programları
Son yıllarda meme, rahim ağzı ve kolon kanserleri için uygulanan tarama programlarının başarıyla sonuçlandığını ve erken teşhis oranlarını artırdığını görmekteyiz. Bu gelişmeler, akciğer kanseri tarama programlarının gerekliliğini de bir kez daha gündeme getirmiştir. 2011 yılında yapılan bir araştırmada, herhangi bir şikayeti olmayan ve sigara içen bireylerde, her yıl düşük doz akciğer tomografisi (DÖT) çekilerek yapılan taramalar sonucunda, akciğer kanserine bağlı ölüm oranlarında anlamlı bir azalma sağlandığı gösterilmiştir. Bu çalışmaların ışığında, günümüzde risk grubundaki bireylerin düzenli olarak düşük doz akciğer tomografisi ile taramadan geçirilmesi önerilmektedir. Ayrıca, sigarayı bırakmak ve hiç içmemek, akciğer kanseri riskini azaltan en etkili ve temel yöntemler arasında yer almaktadır.
Risk Faktörleri ve Kontrol Gerekliliği
Akciğer kanseri vakalarında sık görülen şikayetler olan öksürük, nefes darlığı ve hırıltılı solunum, genellikle KOAH ve sigara kullanımı ile ilişkilendirilerek tanının gecikmesine neden olabilmektedir. Bu nedenle, hastalık ileri evrelerde göğüs ağrısı, kan tükürme, kemik ağrısı veya nörolojik sorunlar gibi belirtiler ortaya çıktığında, tedavi şansı azalabilmektedir. Sigara içenlerde veya bıraktıktan sonra 15 yıl geçmemiş olanlarda, ailede akciğer kanseri öyküsü bulunanlarda, KOAH veya interstisyel akciğer hastalığı olanlarda, daha önce kanser tedavisi görmüş kişilerde ve asbest, arsenik, nikel gibi zararlı maddelerle temas etmiş bireylerde risk artmaktadır. Bu nedenle, bu yüksek risk grubundaki kişilerin düzenli kontrollerini yaptırması büyük önem taşımaktadır.
Erken Tanı ve Tedavi Yöntemleri
Standart akciğer röntgenleri, küçük boyuttaki lezyonları tespit etmekte yetersiz kalabilmektedir. Lezyon büyüdükçe, metastaz yapma olasılığı artar ve tedavi başarısı düşer. Araştırmalar, yüksek risk grubundaki bireylerde her yıl düşük doz akciğer tomografisi ile yapılan taramaların, erken tanı oranlarını artırdığını ve ölüm oranlarını azalttığını göstermektedir. Erken evrede yakalanan akciğer kanserlerinin tedavi şansı oldukça yüksektir. Temel tedavi yaklaşımı, kanserli dokunun tamamen cerrahi olarak çıkarılmasıdır. Tümör 1 santimetreden küçükse ve evre 1 ise, cerrahi ile çıkarıldığında tedavi başarı oranı belirgin derecede artar. Ameliyat sonrası veya öncesinde, hastalığın yayılımına göre radyoterapi ve kemoterapi uygulanabilmektedir. Ameliyat yapılamayan hastalarda ise radyoterapi ve kemoterapi seçenekleri devreye girmektedir. Son yıllarda, kemoterapiye ek olarak immünoterapi ve akıllı moleküller (hedefe yönelik tedaviler) kullanımı, yaşam süresini uzatmakta ve tedavinin etkinliğini artırmaktadır. Bu ilaçların kullanımı için, hastanın genetik mutasyonlarının belirlenmesi gereken bazı testler yapılmaktadır.
News
