Uzun zamandır merak konusu olan bu dev taşların nasıl hareket ettirildiği, güncel bir araştırmayla yeniden ele alındı. 3D modelleme ile saha deneylerini bir araya getiren çalışma, moai heykellerinin yere yatırılmadan dik konumda ve zigzag biçiminde ilerletildiğini gösteriyor. Bu süreçte, heykellerin iki yanına bağlanan iplerle ritmik bir salınım halinde adım adım hareket ettirildiği belirtiliyor.
Lipo ve Arizona Üniversitesi’nden Terry Hunt tarafından yürütülen deney, hareketin yalnızca kolaylaştırıcı bir yöntem olmadığını, aynı zamanda ilk sallamayı başlatmanın zorluk taşıdığını ortaya koyuyor. Önceki varsayımlar, moai’lerin yatay olarak çekildiğini öne sürmüş olsa da bu yaklaşım, büyük heykeller için pratik bulunmuyordu. Yeni bulgular, D şeklinde tasarlanmış taban ve öne eğimli ağırlık merkezi sayesinde yürütülmelerinin mümkün olduğunu gösterdi.
Teoriyi test etmek için, araştırmacılar 4,35 tonluk bir moai replikası üretti. 18 kişilik bir ekip, onu 40 dakika içerisinde 100 metre ileri götürmeyi başardı. Bu, önceki yöntemlere kıyasla çok daha hızlı ve verimli bir sonuç olarak değerlendirildi.
Bilim insanları ayrıca bu taşıma yönteminin yalnızca mekanik olarak değil, adadaki moai yollarıyla da uyumlu olduğunu vurguluyor. Yolların yaklaşık 4,5 metre genişliğinde ve hafifçe içe çökmüş yapısı, heykellerin dengede ilerlemesini kolaylaştırıyor. Yol boyunca devrilmiş durumda bulunan moai’lerin ayaklarının altına kazılmış izler, halkın heykelleri dimdik tutma çabasını kanıtlıyor ve bu bulgular “yürüme” teorisini güçlendiriyor.
Ayrıca bulgular, Rapa Nui halkının sözlü geleneğiyle de örtüşüyor. Yerel anlatılara göre moai’ler, yapıldıkları ocaktan yola çıktıktan sonra adanın son duraklarına kadar “yürüyerek” ulaştı. Bu bulgular, dev heykellerin taşınmasının yalnızca fiziksel olarak değil, yerel bilgi ve mühendislik birikimiyle de mümkün olduğunu gösteriyor. Lipo şu yorumu yapıyor: “Bu, Rapa Nui halkının zekâsını ve öğrenme kapasitesini gözler önüne seriyor; onlardan çok şey öğrenmemiz gerekiyor.”
News
