Birbirinin etrafında dönerek yaklaşık 5 milyar ışık yılı uzaklıkta konumlanan iki kara deliğin, 12 yıllık bir yörünge boyunca gösterdiği dinamikler izleyenleri büyüledi. Gözlemler hem dünyadan hem de uzaydan gelen radyo verileriyle mümkün oldu ve dikkat çeken asıl unsur, kara deliklerin yaydığı ışık değil, çevrelerindeki neredeyse ışık hızındaki jetlerin varlığıydı.
Sistemin en büyük bileşeni, Güneş’in kütlesinin milyarlarca katı olan süper kütleli bir kara delik ve bu sistemin OJ287 olarak adlandırılan blazar özelliğiyle tanımlanan parçalarıdır. Daha küçük olan kara delik ise dönerek hareket eden ve titreşir gibi görünen bir jet yayıyor; bu da bir bahçe hortumunun dönüşündeki titreşimi andıran bir hareket olarak nitelendiriliyor.
Baş yazarlı çalışmayı yöneten Turku Üniversitesi’nden gökbilimci Mauri Valtonen, “Kara delikler tamamen görünmez oldukları için doğrudan gözlemlenemeyebilirler; fakat jetler sayesinde konumları belirlenebiliyor” ifadelerini kullanıyor. OJ287’nin gözlemleri 19. yüzyıla uzanıyor; o dönemde kara delik kavramı bilinmiyordu, ancak sistemin zamanla parlaklaştığı ve sönümlendiği dönemler dikkat çekiyordu.
1980’lerden itibaren bu düzensizliklerin bir kara delik çiftinin etkisiyle açıklanabileceği öne sürülse de, iki deliğin aynı anda çözümü için yeterli teleskop gücü bulunmuyordu. Bu önemli dönüm noktası, 2011–2019 yılları arasında görev yapan Rus yapımı RadioAstron uzay teleskobunun ortaya çıkmasıyla geldi. Uydunun anteni, Dünya ile Ay arasındaki mesafeye eşdeğer bir ölçekte faaliyette bulunarak önceki ölçümlere göre çok daha keskin bir çözünürlük suntu ve iki kara deliğin parçacık jetlerinin beklenen konumlarda olduğunu doğruladı.
Yine de sonuçlar kesinlikten uzaktır; görüntüdeki iki jetin üst üste binmiş olabileceği ihtimali tamamen dışlanmış değildir. Ekip, RadioAstron benzeri yüksek çözünürlüklü gelecek gözlemlerle, özellikle küçük kara deliğin kuyruğunu sallama hareketinin net bir şekilde ortaya çıkabileceğini ifade ediyor.
İlerleyen çalışmalar, iki kara deliğin etkileşimini daha ayrıntılı haritalayarak jet dinamiklerinin zamanla nasıl değiştiğini anlamamıza yardımcı olacak ve böylece kozmik ölçekli bu tür çiftlerin evrimini aydınlatacaktır.
News
