Uzaktaki bir galaksiden bize ulaşan ışık, önünde bulunan başka bir galaksinin yerçekimsel etkisiyle bükülerek Einstein halkası adı verilen görsel bir düzen oluşturdu. Bu olgu, 1915’te genel görelilik kuramı kapsamında öngörülen kütleçekimsel merceklenmenin canlı bir örneğini sunuyor. Işığın yolunun değişmesiyle halkadan haça, zikzaklı şekiller oluşabiliyor.
1990’larda keşfedilen B1938+666 üzerinde yürütülen son çalışmalarda, ekim ayında Nature Astronomy ile Monthly Notices of the Royal Astronomical Society dergilerinde yayımlanan bulgular, halkadaki radyo dalgalarının bir kısmında görülen ince bir daralmanın, ışığın geçişini bozan başka bir ince kütleye işaret ettiğini gösterdi. Araştırmanın ortak yazarı John McKean, yüksek çözünürlüklü görüntülerdeki bu daralmanın, araya giren küçük bir kütlenin varlığını açıkça kanıtladığını belirtti.
Bu nesnenin, Güneş’in yaklaşık bir milyon katı kütleye sahip olduğu tahmin ediliyor ve bu, şimdiye kadar tespit edilen en küçük karanlık madde biriminden yüzlerce kez daha ağır bir yapı anlamına geliyor. Ekip, bu olağanüstü keşfi dünyanın dört bir yanındaki radyo teleskoplarıyla elde ettikleri verileri birleştirerek gerçekleştirdi. Green Bank Teleskobu (West Virginia), Very Long Baseline Array (New Mexico) ve Avrupa VLBI ağından gelen veriler, adeta dünyanın kendisi bir teleskop gibi davranmasını sağladı. Ancak bu verilerin hacmi o kadar büyüktü ki, bilim insanları yeni sayısal modeller geliştirmek zorunda kaldı.
Max Planck Astrofizik Enstitüsü’nden Simona Vegetti, verilerin karmaşıklığı karşısında daha önce hiç kullanılmamış sayısal yöntemlerin devreye alındığını söyledi. Elde edilen sonuçlar, görünmeyen bir karanlık madde yığınına dair güçlü bir güveni pekiştiriyor; çünkü karanlık madde ışıkla etkileşime girmediği için yalnızca kütleçekimsel etkileriyle fark edilebiliyor. Bu tür küçük ve izole yapıların kozmolojideki soğuk karanlık madde teorisini test etmek için kritik olduğuna işaret ediliyor. Teoriye göre karanlık madde, düşük enerjide hareket eden parçacıklardan oluşuyor ve yalnızca bu şekilde kümelenebiliyor. Günümüze kadar benzer ölçeklerde yalnızca üç karanlık madde yığını tespit edilebilmişti; fakat yeni yaklaşım, Einstein halkaları arasında daha fazla benzer nesnenin bulunabileceğini gösteriyor. James Webb Uzay Teleskobu’nun bu tür halkaları tespit etmede elde ettiği başarının altı çiziliyor.
News
