Space’e yapılan bir deney çalışması, birçok canlının uzayın vakumunda kısa süreli hayatta kalabildiğini gösterirken, yosun sporlarının 9 aylık doğrudan uzay maruziyetinden sonra hayatta kalabildiğini ortaya koydu. Bu bulgu, Dünya üzerinde evrimleşmiş yaşamın hücresel düzeyde uzay koşullarına karşı dayanıklı mekanizmalara sahip olabileceğini düşündürüyor.
Yosunlar, damar sistemi bulunmamasına rağmen 400 milyon yılın üzerinde bir geçmişe sahipler ve kutup tundralarından Sahra Çölü’ne kadar geniş bir ekosistemde yaşayabilirler. Araştırmacılar, bu dayanıklılığın Dünya dışına uzanıp uzanamayacağını anlamak amacıyla dağınık toprak yosunu olarak bilinen bir türün sporlarını Mart 2022’de Uluslararası Uzay İstasyonu’na (ISS) gönderdi. Spor üreten yapılar, genç yosunlar ve kök hücreleri laboratuvarda uzay benzeri koşullara—vakum, mikro yerçekimi, yoğun UV ışınımı ve büyük sıcaklık değişimleri—maruz bırakıldı. Sonuçlar, sporofitlerin bu zorlu koşullara en dayanıklı yapı olduğunu gösterdi.
UV ışınımının en büyük tehdit olduğu belirlendi. ISS üzerinde astronotlar tarafından dış yüzeye konulan sporlar, 283 gün boyunca doğrudan uzay koşullarına maruz kaldıktan sonra Ocak 2023’te Dünya’ya getirildi. İncelemeler, sporların %80’den fazlasının hayatta kaldığını ortaya koydu. Hayatta kalanların %89’u laboratuvar ortamında yeniden çimlenmeyi başardı. Tek olumsuz etki, fotosentez için kritik olan klorofil a pigmentinde %20’lik bir azalma olarak kaydedildi; buna rağmen genel olarak sporlar sağlıklı görünüyordu.
Matematiksel modellere göre bu sporlar uzayda yaklaşık 5.600 gün, yani yaklaşık 15 yıl dayanabilir. ‘GERÇEKTEN ŞAŞKINA DÖNDÜK’ ifadeleriyle konuşan Fujita, bu çalışmanın Dünya’daki yaşamın şaşırtıcı direnç kapasitesini ortaya koyduğunu belirtti. Bu dayanıklılığın gelecekte Ay veya Mars gibi ortamlarda ekosistem oluşturma çabalarını da aydınlatabileceğini vurguladı. Çalışma, 20 Kasım’da iScience dergisinde yayımlandı.
News
