Birinci Dünya Savaşı yıllarında Romanya, Rusya’ya gönderdiği 91,5 ton altın ile değerli eşyalarının geri alınmasının hem maddi hem de kültürel açıdan büyük bir önem taşıdığına inanıyordu. Savaş nedeniyle başkent Bükreş ve bazı bölgeler kayıp tehdidiyle karşı karşıya kalınca Ulusal Banka dâhil pek çok kurum, güvenliğini sağlamak amacıyla Laşi’ye taşındı. Ulusal Banka’da bulunan altın rezervleri ve diğer değerli eşyalar, Aralık 1916’dan Ekim 1917’ye kadar Moskova’ya gemilerle götürüldü. Romanya, savaş sonrası bu değerlerin iadesini talep etti, ancak süreç günümüze dek sonuçlandırılamadı.
Romanya Dışişleri Bakanlığı, 1916-1917 yıllarında güvenlik gerekçesiyle Rusya’ya gönderilen 91,5 ton altın rezervi ile bazı mücevher ve kültürel değerlerin iadesi konusunun güncel olduğuna vurgu yapan yazılı bir açıklama yayımladı. Avrupa Parlamentosu’nun 4 Mart 2024 tarihli kararını hatırlatarak, Rusya’nın bu değerleri iade etmesi gerektiğini kaydetti. Açıklamada, elde edilen kısmın bile özellikle ulusal hazine açısından nosyonel bir öneme sahip olduğuna dikkat çekildi ve konunun iki ülke arasında çözüme kavuşması gereken öncelikli bir mesele olduğuna işaret edildi.
ORTAK KOMİSYON ÇALIŞMALARI YENİDEN BAŞLASIN ÇAĞRISI
Açıklamada, hazinenin Rus temsilcileri tarafından teslim alındığına dair arşiv protokollerine atıf yapılarak, Moskova’ya varan hazine için Rusya’nın iade taahhüdünde bulunduğu belirtildi. Ayrıca, Rusya ve Romanya arasındaki ortak komisyonun iki tarafın uzmanlarıyla hareket ettiği ve arşiv, finans, bankacılık ile sanat tarihi gibi alanlarda çalıştığı kaydedildi. 2003 yılında kurulan komisyon birkaç kez bir araya gelmiş olsa da, Rusya’nın Ukrayna’ya yönelik saldırılarının başlamasıyla çalışmalar durdurulmuştu. Şu anda siyasi ortam izin verdiğinde, ortak komisyonun yeniden faaliyet göstermesi çağrısı yapıldı.