Fransa-İtalya ortaklığındaki Concordia araştırma üssünün yakınında, Antarktika platosunun yüksek kısımlarında yer alan bir buz mağarası, insan eliyle oluşturulmuş bir sığınak olarak geçtiğimiz ocak ayında resmen açıldı. İlk iki buz çekirdeği, Avrupa’dan Antarktika’ya özel, -20°C tutuculu konteynerlerle taşındı ve şimdi yüzeyin yaklaşık dokuz metre altında saklanan buz mağarasında, gelecek araştırmalar için bulunduğu yerde korunuyor.
Bu iki örneğe, ilerleyen yıllarda dünyanın farklı buz örtülerinden alınacak yeni numunelerin eklenmesi planlanıyor. Bilim insanları, gezegenimizin kriosferine dair bu doğal arşivi, eriyip yok olmadan önce güvence altına almak için zamana karşı mücadele veriyorlar. Ice Memory Foundation Başkan Yardımcısı Profesör Carlo Barbante, buz örneklerinin neden Antarktika’da toplandığını “Buz yalan söylemez.” diyerek özetliyor. Barbante’a göre, kutup dışı bölgelerden gelen buzlar, geldikleri yerlerin iklim geçmişini aktarıyor.
Gelecekte daha gelişmiş tekniklerle, buzun içinde hapsolmuş toz parçacıklarından DNA ipuçlarına, volkanik patlamalardan nükleer denemelere kadar birçok olayın izlerinin okunabileceği düşünülüyor. Buzun içindeki hava kabarcıkları ise atmosfer dolaşımı ve uzun vadeli iklim eğilimleri hakkında ipuçları sunuyor. Dört bir yanımızı saran buzullar ve insan etkinlikleri, bu kayıtların saklanmasına bağlı olarak değerlendiriliyor. Ancak bu kayıtlar kalıcı değil. Barbante, Alpler için düşünülen iklim projeksiyonlarının, 4 bin metre derinliğe inildiğinde buzulları yüzyıl sonuna kadar koruyamayacağını ve günümüzün buzlarının da erime nedeniyle zarar göreceğini belirtiyor.
Açılış töreninde konuşan Dünya Meteoroloji Örgütü Genel Direktörü Celeste Saulo, buzulların hızla yok olma sürecine dikkat çekti ve “1975’ten bu yana buzullar, Almanya büyüklüğünde ve 25 metre kalınlığında bir buz kütlesine karşılık gelen bir kayıp yaşadı. Kaybolan bilgi ise geri getirilemez.” ifadelerini kullandı. Projenin kurucusu, EPFL’den Profesör Jérôme Chappellaz, Concordia’daki törenin bilim insanları için başarı taşıdığını ancak aynı zamanda buruk bir anlam da taşıdığını belirtti. Chappellaz, bu girişimin kriosferin tehdit altında olduğunun ve gezegenimizin hafızasını korumanın zamanla yarıştığının kabulü olduğunu vurguladı. Törene, Ice Memory Foundation’ın Onursal Başkanı olarak Monako Prensi II. Albert de katıldı ve buzulların insanlığın ortak mirası olarak görülmesi gerektiğini ifade etti. Prens Albert, “Gezegenimizin hafızası önemlidir ve onu korumak ortak görevimizdir.” şeklinde konuştu.
Ice Memory Sanctuary’nin geleceğini tehdit eden bazı riskler de bulunuyor. Concordia ekibi, buz mağaralarının yıllar boyunca sağlam kalacağından emin olduklarını, olası bir yapısal kayma durumunda altı hafta içinde yeni bir mağara oluşturabileceklerini belirtiyor. Sığınak, 1959 Antarktika Antlaşması ve Madrid Protokolü ile korunan bir bölgede yer alsa da, uzun vadede Fransa ve İtalya’nın diplomatik ve siyasi desteğine ihtiyaç duyuyor. Kendini “insanlık için bir girişim” olarak tanımlayan bu proje, dünya mirasının korunması hedefiyle ilerliyor.
News
