ABD’nin İran’a yönelik yaptırımları ve uranyum zenginleştirme konusundaki tartışmalar, bölgedeki gerginliği tırmandırıyor. Washington’un enerji politikaları, Tahran’ı geri adım attırmaya çalışırken, İran’ın bu süreçteki direnişi de çeşitli açıklamalarla sürüyor.
İran ile ABD arasındaki nükleer müzakereler süresince Washington, uranyum zenginleştirme faaliyetlerinin tamamen durdurulmasını talep etti; fakat Tahran bu talebi “kırmızı çizgilerini” aştığını söyleyerek reddetti. Görüşmeler sürerken ABD’nin İran’a yönelik tesislere saldırı tehdidinde bulunması, müzakere sürecini fiilen sona erdirdi.
Trump’ın ilk yaptırım kararı İran’a yönelik ilk yaptırımlar 2017 yılında gündeme geldi; ABD Hazine Bakanlığı, balistik füze programına katkı için bazı kişi ve kurumlara yaptırım açıklaması yaptı. 2018 yılında nükleer anlaşmadan çekilen ABD, “maksimum baskı” politikasıyla Tahran’ın petrol ticaretini kısıtladı. İran ile iş yapan ülkeler üzerindeki yaptırımlar 2023-2024 yıllarında da art arda duyuruldu.
13 Ocak’ta ABD, İran ile ticaret yapan ülkelere ek vergiler getirdi ve 23 Ocak’ta bazı gemi ve şirketleri yaptırım listesine aldı.
Hürmüz Boğazı ise İran’ın elindeki en güçlü kozlardan biri olarak dikkat çekiyor. Günlük yaklaşık 20 milyon varil petrol ve ürünleri bu geçiş yoluyla taşıınıyor; bu geçişin büyük bir kısmı Asya pazarlarına yöneliyor. Ayrıca küresel doğal gaz ticaretinin önemli bir bölümü de bu su yolundan akışını sürdürüyor. İran, boğazı kapatma tehdidini zaman zaman gündeme getiriyor olsa da bu, fiili bir adım olarak pek görülmüyor.
İran’ın çıkış yolunu aradığı analizler Uzmanlar, ekonomik baskıların askeri operasyonlardan daha etkili olabileceğini belirtiyor. Analistler, İran’ın bölgesel baskıyı sürdürmek için yerel ve uluslararası pazarlara yönelik değişik stratejiler üzerinde durduğunu vurguluyor. İranlı yetkililerin mevcut durumda askeri adımların riskli olduğunun farkında olduğu ve iç sorunlar ile ekonomi üzerindeki baskıya odaklandığı ifade ediliyor.
Maksimum Baskı Sonuç Veriyor Uzmanlar, Trump yönetiminin elindeki daha etkili modern araçlarla İran üzerinde baskıyı artırdığını, bu baskının özellikle enerji gelirleri ve ihracat akışları üzerinden hissedildiğini belirtiyor. Çinli alıcıların bazı tankerlere karşı daha temkinli davranması, İran petrolünün maliyetinin düşürülmesine yol açabiliyor. Ancak bu durum, İran için ihracat akışını sürdürmenin önemli bir yolu olarak görülüyor.
Analistler, Tahran’ın petrol satışlarını sürdürmesine karşın baskılar nedeniyle ekonomide zayıflama yaşandığını, bunun ülkedeki iç politikaları ve dış politika tercihlerinde belirleyici olduğunu söylüyor. Ayrıca ABD ve İsrail’in füze ve nükleer programı konusundaki baskıyı artırma hedefinin devam ettiği ifade ediliyor.
News
