Dağıstan kıyılarında çürümeye terk edilmiş olan Lun sınıfı ekranoplan, uzun yıllar boyunca ABD donanmasına karşı etkili bir tehdit olarak tasarlandığı günleri arkasında bıraktı. 73 metre uzunluğundaki bu dev yapı, bir zamanlar uçak gemilerini yok etme hayaliyle yükselmişti; bugün ise rüzgârla savrulan kumlar arasında sessizce bekliyor.
NE UÇAK NE BİR GEMİ olarak nitelendirilen Lun (MD-160), Sovyetler Birliği’nin 1970’larda başlattığı saklı bir proje olarak sulara indirildi ve 1987’de tamamlandı. Suyun üstünde birkaç metre yükseklikte uçuş etkisiyle çalışır, hava yastığı sayesinde saatte yaklaşık 550 kilometre hıza ulaşabilirdi. Üzerinde taşıdığı altı adet büyük füzeyle, Batı istihbaratı tarafından tanındığında adeta bir kabus yaratmış ve bu nedenle “Hazar Denizi Canavarı” lakabını almıştı.
NEDEN ÇÜRÜMEYE TERK EDİLDİ? Lun’un kaderi, Sovyetler Birliği’nin dağılmasıyla kesintiye uğradı. 1990’ların başında savunma bütçelerinin kesilmesi ve bakım maliyetlerinin astronomik seviyelere çıkması, projeyi sürdürmeyi anlamsızlaştırdı. Üretim maliyeti o dönemde milyarlarca ruble olarak hesaplanırken, yalnızca yakıt tüketimi bile bir filo uçağına denk bir gider demekti. Teknolojideki ilerlemeler ve füze menzilinin artması, Lun gibi devasa, manevra kabiliyeti sınırlı araçları “kolay hedefler” haline getirdi. Kaspiysk’teki askeri üsde yıllarca konteynerler arasına saklanan bu araç, 2020’de Dağıstan’ın Derbent yakınlarındaki bir askeri müze parkı için yola çıktıysa da sahil boyunca kumların üzerinde kaldı ve çalışmalar durdu. HURDA YIĞININA DÖNÜŞTÜ
O dönemin teknolojisiyle öne çıkan Lun, bugün korozyonun etkisiyle parçalanmaya yüz tuttu. Uzmanlar, mevcut halinde korunmasının artık mümkün olmadığını ve restorasyon maliyetinin yeni bir araç yapmaktan daha yüksek çıkacağını belirliyor. Modern Rusya’nın bu mirası için açık hava müzesi fikri hâlâ bürokrasi ve ekonomik zorluklar nedeniyle hayata geçirilemedi. Hazar’ın sularından kumların üzerine sürüklendiği bu “canavar”, şimdi turistlerin ve fotoğrafçıların uğrak noktası olan etkileyici ama hüzünlü bir enkaz olarak Sovyet askerî tarihinin sessiz bir anıtı gibi duruyor.
News
