Geçmişin tozlu sayfalarında gizlenen yerleşimlerin bazıları, doğa olayları veya antsız kader oyunları yüzünden kayboldu. Bugün resmi kaynaklarda varlıkları bilinse de konumları hâlâ gün yüzüne çıkmayı bekliyor. Böyle şehirler, konumları ve tarih sayfalarındaki yerleriyle insanlık tarihine yeni bir bakış açısı katabilir. TARİHİ KÖKTEN DEĞİŞTİREBİLİR ifadesiyle, bu tür yerleşmelerin içinde bulunabilecek mezarlar, belgeler ve değerli eserler, geçmişe dair anlamlı ipuçlarını bizlere sunma potansiyeli taşıyor.
İRİSAGRİG adlı kayıp kentin adı, 2003 yılındaki karışıklıkta ortaya çıkan ve yağmacılar tarafından talan edilen buluntularla duyuldu. Mezopotamya’nın bu görkemli şehri yaklaşık dört bin yıl önceki görkemli yaşamını ayakta tutan saraylarında birçok köpeğin koşturduğu, evcil aslanların bakıldığı ve bu denli sıra dışı detayların yaşandığı bir düzeni temsil ediyordu. Enki’ye adanmış büyük bir tapınağı ve burada düzenlenen coşkulu festivalleriyle hatırlanan Irisagrig, gün yüzüne çıkmayı bekleyen arkeolojik bir sır olarak kaldı. Şehrin tam konumu, sadece 2003’teki olaylardan beslenen yağmacılar tarafından biliniyor.
ITJTAWY adını taşıyan başkent, I. Amenemhat’ın saltanatında Mısır’ın kuzeyini hâkimiyeti altına almak amacıyla kuruldu. İki ülkenin hâkimi anlamına gelen bu isim, saltanatın kargaşa dolu dönemlerinde bile başkentin gücünü simgeledi. Üç asırlık süreç boyunca Lisht bölgesi yakınlarında konumlandığı düşünülen bu şehrin, dönemin en görkemli mezarlarının da bulunduğu iddiası heyecan verici. Kazılar, kumların altında saklı bu idari merkezi gün yüzüne çıkarmayı hedefliyor.
AKAD Krallığı’nın kalbi olan Akad (Agade), Mezopotamya’nın ilk imparatorluğunun yükselişine tanıklık eden şehirdi. Sargon’un fetih merkezi olarak işlev gören bu başkent, İştar’a adanan Eulmaş Tapınağı ile hatırlanır. Yüzyıllar boyunca izleri silinmiş olsa da mevcut sınırlar içinde bir yerde gizli olduğu düşünülüyor. İmparatorluğun çöküşüyle ya tamamen yıkıldığı ya da sahneden çekildiği rivayetleri sürüyor. Arkeologlar, bu eski süper gücü yeniden gün yüzüne çıkarmak için çalışmalarını sürdürüyor.
AL YAHUDU ise Babil İmparatorluğu’nun esaret sonrası kurduğu sürgün yerleşkelerinden biri olarak öne çıkıyor. Yahuda Krallığı’nın ele geçirildiği yıllarda kurulan bu kent, yaklaşık 200 tabletle sürgün halkının inanç ve kimliğini koruduğunu gösteriyor. Konumu bugün için netleşmiş değil; Irak’ın güneyinde bulunduğu tahmin ediliyor. Ne yazık ki tabletler çoğu zaman antik eser pazarlarında belirdi ve bu durum, şehir hakkında net arkeolojik kanıtların bulunmasını zorlaştırdı. Al-Yahudu, sürgün halkının hafızasını taşıyan bir hafıza merkezi olarak toprak altında keşfedilmeyi bekliyor.
WASSUKANNİ ise Mitanni İmparatorluğu’nun kalbi olarak kabul edilen, kuzeydoğu Suriye’den Anadolu’ya uzanan geniş bir coğrafyada iz bırakan bir şehirdi. Hurriler tarafından kurulan bu yer, Hititler ve Asurlular gibi güçlerin sürekli hedefiydi. Günümüzde konumu, Hurri kültürünün ve Mitanni’nin siyasi gücünün izlerini taşıyor; arkeologlar, bölgedeki çalışmalarla bu kayıp merkezini gün yüzüne çıkarmayı umuyor.
THİNİS ise eski Mısır’ın en erken ve stratejik merkezlerinden biri olarak bilinir. Yaklaşık beş bin yıl önce krallıkların birleşme sürecine tanıklık eden Thinis, Memphis’e başkentlik eden merkezi güçten sonra da etkisini sürdürdü. Abidos’un yakınlarında olduğu öne sürülen bu kent için en güçlü dayanak, mezarların bu bölgeye yoğunlaştığı inancı. Kumların altında saklı kalan Thinis, antik dünyanın krallarını ve elitlerini barındıran bir arşiv olmaya devam ediyor.
News
