İran ve ABD/İsrail operasyonlarının ardından bölgede devreye giren elektronik müdahaleler, küresel enerji akışlarının kalbi konumundaki Hürmüz Boğazı’nda iletişim ve navigasyon sistemlerini kökten sarsmaya başladı. Sinyal bozma faaliyetleri yüzlerce ticari geminin yön bulmasını güçleştirdi ve gemilerin rotalarını bulmalarını zorlaştırdı.
NAVİGASYON DEVRE DIŞI BİTMİŞ GİBİ Bu süreçte ilk 24 saat içinde gemilerin GPS ve diğer navigasyon araçlarında ciddi sapmalar gözlemlendi. Sinyal karıştırma (jamming) ve yanıltma (spoofing) etkileri, konumların gerçekte olduğundan kilometrelerce farklı görünmesine yol açtı; bazı durumlarda gemilerin konumları sanal olarak İran toprakları, nükleer tesisler veya Basra Körfezi üzerinde geziniyor gibi gösterildi.
GEMİLERİN NEREDE OLDUĞUNU BİLEMEZSİNİZ istihbarat şirketi Windward’ın paylaştığı veriler, Şubat ayı sonunda Birleşik Arap Emirlikleri, Katar, Umman ve İran karasularında 1.100’ü aşkın geminin elektronik müdahalenin kurbanı olduğunu ortaya koyuyor. Hürmüz Boğazı’ndaki küresel enerji akışının yaklaşık %20’si bu bölgeden geçerken, dijital saldırılar trafiği durma noktasına getirdi.
DENİZLİK GÖRÜNÜMÜNDE BÖYLE TEHLİKE Denizcilik analisti Michelle Wiese Bockmann, Basra Körfezi’ndeki tabloyu “son derece tehlikeli” olarak nitelendiriyor. “Şu anki belirsizlik çok yüksek; gemilerin gerçek konumunu saptamak güçleşiyor ve bu durum deniz navigasyonu için büyük risk oluşturuyor” ifadelerini paylaşıyor. AIS olarak bilinen konum bildirme sinyallerinin kapatılması ya da güvenilirliğini yitirmesi, gemilerin sahici yerlerini göstermeyi güçleştiriyor ve akıntıların ötesinde hatalı yönlendirmelere yol açıyor.
ELEKTRONİK SİS NAVİGASYONU RİSKİ YÜKSETİYOR Uzmanlar, GPS sinyallerine yapılan yoğun müdahalelerin özellikle hareketli kıyı bandında elektronik sis yarattığını ve bunun daha büyük deniz kazalarına zemin hazırladığını ifade ediyor. Bu durum AIS’in güvenilirliğini sorgulatıyor; devre dışı kalabilmesi veya yanlış veriler üretmesi, gemilerin kilometrelerce ötede görünmesine neden olabiliyor.
HAVACILIKTAKİ ETKİ Tektonik bir dalga halinde yayılan elektronik müdahale hava sahasına da sıçradı ve GPS kaybı vakalarının üç yılda %220 artış gösterdiğini ortaya koyuyor. 2025’de Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen’i taşıyan uçak dahi Bulgaristan semalarında benzer bir karışıklıkla karşılaştı; pilotlar manuel navigasyonla inişe yöneldi.
News
