Chandrayaan-3’ün Ay’daki Keşifleri
BBC’nin haberine göre, Hindistan’a ait Chandrayaan-3 uzay keşif aracı, Ay’ın güney kutbuna iniş yaptıktan sonra elde ettiği bulgularla, bu bölgedeki magma okyanuslarının varlığını doğruladı. Ay’ın 4,5 milyar yıl önceki oluşum dönemlerinde erimiş kaya ve madenlerden oluşan magma okyanusları ile kaplı olduğu yönündeki “Ay Magma Okyanusu Kuramı” bilim dünyasında önemli bir yere sahip. Bilim insanları, Ay’ın oluşumunu izleyen dönemde soğumaya başladığını ve “ferroan anortozit” adı verilen, Ay’dan getirilen kaya örneklerinde sıklıkla rastlanan daha hafif bir mineralin yüzeye çıktığını öne sürüyorlar.
Ağustos 2023’te Chandrayaan-3’ün iniş aracı Vikram, Ay yüzeyine bıraktığı ve Hintçede “bilgelik” anlamına gelen Pragyaan tekerlekli keşif aracı ile 23 ölçüm gerçekleştirdi. Bu ölçümleri inceleyen bilim insanları, Chandrayaan-3 uzay aracının daha önce keşfedilmemiş bir bölgede, “ferroan anortozit” bulgularına ulaştığını tespit etti. Hindistan’ın Gujarat eyaletinin Ahmedabad kentindeki Fiziksel Araştırma Laboratuvarı (PRL) çalışanlarından ve araştırmanın yazarlarından Prof. Dr. Santosh Vadawale, bu bulguların Ay’ın oluşumuna dair mevcut teorileri destekler nitelikte olduğunu ifade etti.
4 Milyar Yıl Önce Göktaşı Çarpması İle İlgili Kanıtlar
Yapılan ölçümlerde “ferroan anortozit” ile birlikte magnezyum da tespit edildi. Araştırma ekibi, magnezyumun Ay’ın derinliklerinde bulunduğunu ve 4 milyar yıl önce meydana gelen bir göktaşı çarpması sonucunda oluştuğunu düşündükleri bir alandan gelmiş olabileceğini vurguladı. Bu alan, Pragyaan gezgini tarafından araştırılan bölgeye 350 kilometre uzaklıkta, 2 bin 500 kilometre çapında ve yaklaşık 8 kilometre derinliğe sahip olan Güney Kutbu-Aitken Havzası’ndan kaynaklanıyor olabilir. PRL Direktörü Prof. Dr. Anil Bhardwaj, “(Bulunan magnezyum), bu havzaya büyük bir asteroitin çarpması sonucu saçılan maddelerden biri olabilir. Bu süreçte (asteroit) Ay’ın daha derin bir bölümünü de kazdı.” şeklinde açıklama yaptı.
Chandrayaan-3’ün Pragyaan aracı, Ağustos 2023’te Ay’ın güneyindeki 70 derece enlemlerde 10 günlük bir araştırma gerçekleştirdi. Hindistan’ın bu misyonu öncesinde, ABD’nin Apollo programı ile Ay’ın orta enlemlerinde magma okyanuslarının ana kanıtları elde edilmiş ve Dünya’ya “ferroan anortozit” içeren kaya örnekleri getirilmişti. Bu önemli araştırmanın sonuçları, bilim camiasında geniş yankı uyandırdı ve Nature dergisinde yayımlandı.
News
