ABD’den Lübnan ve İsrail Arasında Ateşkes Teklifi
ABD Başkanı’nın kıdemli danışmanı Amos Hochstein, Lübnan ve İsrail arasındaki artan çatışmaların sona ermesi için 60 gün süresince geçerli olacak bir ateşkes önerisi sundu. Bu teklif, hem Lübnan hem de İsrail tarafları için önemli bir adım olarak değerlendiriliyor. İsrail’in devlet haber ajansı KAN, ateşkes önerisinin taslağını internet üzerinden yayımlayarak sürecin şeffaflığını artırdı. ABD, bu anlaşmayla, 60 günlük ateşkes süresi içerisinde iki tarafın kalıcı bir barış sağlamak amacıyla müzakerelere başlamasını hedefliyor.
Müzakerelerin, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin 1701 sayılı çözüm önerisi çerçevesinde, silahsız tampon bölge olarak bilinen “Mavi Hat”ın yeniden belirlenmesine odaklanması bekleniyor. Ancak yayımlanan taslak, Lübnan’a büyük sorumluluklar yüklerken, ABD ve İsrail’e de önemli imtiyazlar tanıyor.
ANLAŞMA MADDELERİ NELER?
- 1. Madde: Taraflar arasındaki barışın güvence altına alınması.
- 2. Madde: 60 gün boyunca Hizbullah ve diğer silahlı grupların askeri eylemlerden kaçınması.
- 3. Madde: ABD, sınırda konuşlanmış UNIFIL güçlerine destek sağlayacak.
- 4. Madde: Hem Lübnan hem de İsrail, askeri provokasyonlara karşı kendilerini savunma hakkına sahip olacak.
- 5. Madde: Lübnan hükümetine “silah dağılımı ve ticaretinin yönetimi” konusunda büyük sorumluluklar verilecek.
- 6. Madde: Lübnan hükümeti, ülkeye giren ve çıkan tüm silahların sorumluluğunu üstlenecek. Ayrıca, Lübnan sınırının güneyinde UNIFIL ve Lübnan ordusu dışında başka silahlı güçlerin bulunmasına izin verilmeyecek.
7. madde, Lübnan ordusunun bölgedeki sorumluluklarını tanımlıyor. Bu sorumluluklar üç ana başlık altında toplanıyor:
- Kontrol dışı silah girişini denetlemek.
- Silah üretimi yapan kontrol dışı tesisleri denetlemek.
- Anlaşma standartlarına uymayan tüm mühimmat ve tesisleri imha etmek.
ABD ve UNIFIL, bu konularda Lübnan ordusuna destek vereceğini taahhüt ediyor. 8. maddeden 12. maddeye kadar olan bölümler ise, İsrail ordusunun 7 gün içinde Lübnan’dan tamamen çekilmesini öngörüyor. Bu geri çekilmenin ardından Lübnan ordusunun, sınıra 1 ay içerisinde 10.000 asker konuşlandırması gerekecek. ABD, bu süreçte Lübnan ordusuna yardımcı olacağına dair söz veriyor.
13. madde, Uluslararası Denetleme ve Uygulama Mekanizması (IMEM) adlı bir gözlemci grubunun oluşturulmasını öngörüyor. Bu grup, Lübnan, İsrail, ABD ve UNIFIL’den görevlendirilen yetkililerden oluşacak ve ABD ordusuna bağlı bir general tarafından yönetilecek. IMEM’in temel amacı, tarafların anlaşma maddelerine uyup uymadığını denetlemek olacak.
14. madde, Hizbullah gibi hükümete bağlı olmayan grupların 60 gün içerisinde silahlandırılamayacağını belirtiyor. El konulan silahların IMEM’e bildirilmesi gerekecek. 15. ve 16. maddeler kapsamında ise IMEM, Mavi Hat’ın yeniden çizilmesi için gerekli ortamı hazırlayacak. Lübnan ve İsrail, ABD arabuluculuğunda BMGK 1701 sayılı çözüm önerisi çerçevesinde Mavi Hat’ı yeniden çizecekler.
BİR DE ‘YANDAKİ MEKTUP’ VAR
Anlaşmanın yanı sıra, anlaşmadaki denetim şartlarını ve tarafların haklarını açıklayan bir belge daha yayımlandı. Bu belgede özellikle Hizbullah’tan bahsediliyor. Belgeye göre, “bölgedeki Hizbullah güçleri ve hükümetlere bağlı olmayan güçler, kendilerini yeniden silahlandıramaz, tesisler kuramaz ve güçlerini pekiştiremez.”
Ayrıca ABD ve İsrail, bölgede “uygun gördüğü” istihbaratı istediği zaman “uygun kanallardan” paylaşabilir. ABD, İsrail’in izniyle, İsrail’e ait istihbaratı da Lübnan’la veya IMEM’le paylaşabilme hakkına sahiptir. ABD, “İran’ın bölgede dengeyi bozan eylemlerine karşı duracağının” güvencesini de vermektedir. Bununla birlikte, İsrail, anlaşmada taraflarca kabul edilen kararlara uyulmadığını gözlemlediği takdirde, ABD’nin izniyle Lübnan sınırında askeri eylemler gerçekleştirebilir. “Silah üretmek ve depolamak için kullanılan tesisleri” topçu ateşi veya hava saldırısıyla imha edebilir. Ancak, bu operasyonlar sırasında “sivil yapıları ve insan hayatını koruma” yükümlülüğü bulunmaktadır.
PEKİ YA LÜBNAN NE DİYOR?
Lübnan Başbakanı Necip Mikati, bugün yaptığı açıklamada, “Gelecek günlerde, hatta gelecek saatlerde İsrail’le bir ateşkes anlaşması imzalayacağımızı umuyorum” dedi. Mikati, “5 Ekim’den önce bir anlaşmaya varacağımızı umuyorum” diyerek, yaklaşan ABD seçimlerine dikkat çekti. Bu bağlamda, yeni bir ABD Başkanı seçilmeden önce ateşkes anlaşmasını imzalamak istediği sinyali verdi. ABD’li yetkililer ise, İsrail ve ABD’nin lehine olduğu düşünülen bu belgenin “sadece bir taslak olduğunu ve anlaşmanın son halini ifade etmediğini” belirtiyor. Öte yandan, Hizbullah’ın yeni Genel Sekreteri Naim Kasım, Hizbullah’ın savaşmaya devam edeceğini ve bir ateşkes önerisini kabul etmeyeceklerini ifade etti.
News
