ABD’nin Panama Kanalı Üzerindeki Tartışmalar
ABD Dışişleri Bakanlığı, Çarşamba günü yaptığı açıklamada, ABD askeri gemilerinin Panama Kanalı’nı ücretsiz olarak kullanabileceğini duyurdu. Ancak bu duyuruya Panama hükümetinden yanıt gecikmedi; Panama Kanalı yetkilileri, böyle bir anlaşmanın varlığını kesin bir dille reddetti. ABD Başkanı Donald Trump, Panama Kanalı’nı hedef alarak, kanal geçiş ücretlerini “saçma” olarak nitelendirmiş ve kanalın kontrolünün Çin tarafından ele geçirildiği imasında bulunmuştu. Trump, Kanal’ı ‘geri almak için’ her türlü yola başvuracaklarını belirtmişti.
ANLAŞMAYI İHLAL ENDİŞESİ
Panama Kanal İdaresi, gece saatlerinde yaptığı açıklamada, ABD’nin beyanlarını yalanlayarak, ABD askeri gemilerine yönelik transit hakları konusunda herhangi bir değişiklik yapılmadığını vurguladı. ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, üç gün önce Panama Devlet Başkanı José Raúl Mulino ile bir araya gelerek kanalı ziyaret etmişti. Bu görüşmelerde, ABD Donanması gemilerinin ücretsiz geçişi konusu gündeme gelmiş, ancak resmi bir anlaşmaya varılamamıştı. Panama hükümeti, tarafsızlık anlaşmasını ihlal etmeden bu duruma nasıl çözüm bulabileceğini tartışıyor. Ancak yetkililer, tarafsızlık anlaşmasını ihlal etmenin büyük bir diplomatik krize yol açabileceği konusunda uyarıyor.
ABD İÇİN BÜYÜK TASARRUF FIRSATI
Panama Kanalı, 1977’de ABD ve Panama arasında imzalanan ve tarafsızlık ilkesini içeren bir anlaşmaya dayanarak işletilmektedir. Bu anlaşma, tüm ülkelerin su yolunu eşit koşullarda kullanmasını öngörmektedir. Kanal yetkilileri, büyük ABD Donanması gemilerinin çoğunun kanalın dar geçitlerinden geçemeyeceğini ifade ediyor. Buna rağmen, ABD Deniz Kuvvetleri her yıl yaklaşık 40 gemiyi kanaldan geçiriyor ve bu rakam, toplam geçişlerin yalnızca yüzde 0,5’ini oluşturuyor. Ücretsiz geçiş imkanı, ABD Savunma Bakanlığı’na yılda yaklaşık 13 milyon dolar tasarruf sağlayabilir.
TRUMP’IN TATMIN OLMAMASI
Çarşamba günü yapılan açıklama, Panama hükümetiyle önceden danışılmadan duyurulduğu için ülkede büyük bir tepkiyle karşılandı. Yetkililere göre, Panama böyle bir tavizi ancak resmi bir ikili toplantı sonrasında kamuoyuna duyurmayı tercih ederdi. Beyaz Saray, Dışişleri Bakanlığı’nın açıklamasını doğrularken, Panama hükümeti herhangi bir yorum yapmaktan kaçındı. Mulino’nun Trump yönetimiyle ters düşmek istemediği düşünülse de, birçok Panamalı siyasetçi anlaşmanın nasıl müzakere edildiğini ve ülkenin ne kazanacağını sorgulamaya başladı. Rubio’nun ziyaretinin ardından Panama Kanal İdaresi, ABD Donanması gemilerinin geçiş önceliğinin “optimize edileceğini” duyurdu. Ancak bu ifadeler net bir taahhüt içermiyordu.
Panama, Çin’in Kuşak ve Yol Girişimi kapsamındaki 2017 anlaşmasını yenilemeyeceğini açıklayarak Washington’a önemli bir taviz verdi. Buna rağmen, Trump bu durumdan tatmin olmadı. Rubio ülkeyi terk etmeden önce Trump, “Ya kanalı geri alacağız, ya da çok güçlü bir şey olacak” diyerek Panama üzerindeki baskısını artırdı.
News
