Ağız yalnızca ağız değildir; modern tıpta ağız, bir organın ötesinde bir sistem başlangıcı olarak kabul edilmektedir. Ağız florası bağırsak sağlığının habercisi, bağışıklık sisteminin vitrini ve kalp, beyin ile akciğerin destek noktasıdır. Ağızda başlayan irrite eden her iltihap, vücudu baştan aşağı etkileyebilir. Diş eti kanaması, genelde başlangıç olabilir; ancak ileride diyabet, romatizma ve hatta beyin bozukluklarına yol açabilecek bir işaret taşıyabilir.
Diş eti hastalığı ve diyabet: İki yönlü ilişki Tip 2 diyabetli kişilerde diş eti hastalıklarına daha sık rastlanır. Ağız içindeki bakterilere uygun ortamı hazırlayan yüksek kan şekeri, bağışıklık sistemini zayıflatır. Ancak ilişki tek yönlü değildir: diş eti hastalığı olanlarda da kan şekeri kontrolü zorlaşabilir. Kronik periodontitis, insülin direncini artırarak diyabetin ilerlemesini kolaylaştırabilir (Kaynak: Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism, 2021).
Tükürük testiyle teşhis edilenler arasında pH dengesizliği, reflü ve çürük riskini; bakteri yoğunluğu ise gingivitis veya ileri çürüklüğü işaret eder. Ayrıca inflamasyon belirteçleri kalp riski tahminiyle ilişkilendirilebilir ve yakın gelecekte Alzheimer’a yol açabilecek bakteriyel profiller öngörülebilir.
Hamilelik ve erken doğum Periodontitisli gebelerde erken doğum ve düşük doğum ağırlığı riski yaklaşık %50 artabilir. Bunun nedeni iltihabın vücuttan salgıladığı prostaglandinlerdir; bu kimyasallar rahimde kasılmayı tetikleyerek doğumu başlatabilir. Gebelik boyunca diş eti kanaması fizyolojik sayılabilir, ancak iltihaplı dokuların görmezden gelinmesi ciddi sonuçlar doğurabilir.
Ağız sağlığının önemi Çünkü kronik düşük dozda iltihap yaratan hastalıkların çoğu ağızdan başlar. Bakterilerin birikimi bağışıklık sistemini sürekli çalışır durumda tutar; bu da hücrelerin yorulmasına, dokuların hasar görmesine ve diğer hastalıkların zeminini hazırlamaya yol açar.
Lavabodaki küçük belirti, bedende büyük sorunlar doğurabilir – Diş eti iltihabı → damar duvarı iltihabı → kalp krizi;
Ağız kokusu → bakteriyel flora bozulması → Alzheimer riski;
Diş çekimi sonrası iyileşmeyen yara → bağışıklık yetersizliği → sistemik enfeksiyon. Bunlar, ağız sağlığının basit bir konu olmadığını ve bazen en değerli erken uyarı sistemi olduğunu gösterir.
Diş eti hastalığı olduğunda hangi uzmanlar işin içinde olabilir? Diş hekimi: Klinik ve görüntüleme tanısı; Kardiyolog: Damar iltihabı ve ateroskleroz riskinin değerlendirilmesi; Nörolog: Alzheimer takibi ve koku bozukluğu değerlendirmesi; Romatolog: Bağ dokusu hastalıklarının dışlanması; Kadın doğum: Gebelikte erken doğum riskinin yönetimi.
Türkiye’de ağız sağlığı verisi (TÜİK & WHO, 2023) Erişkinlerin %67’sinde diş eti kanaması ya da diş çekilmesi mevcut. 45 yaş üzeri bireylerin %52’si diş taşı temizliği yaptırmıyor ve her üç kişiden biri sadece diş ağrısı olduğunda diş hekimine başvuruyor.
Romatoid artrit ve diş iltihabı bağlantısı Bazı diş eti iltihabına neden olan bakterilerin romatoid artritli bireylerde bağ dokusu yıkımını tetikleyebildiği gösterilmiştir. Özellikle Aggregatibacter actinomycetemcomitans adlı bakteri, eklemlerdeki otoimmün süreci uyarabilir. Bu da ağızda başlayan bağışıklık sapmasının vücudun kendi eklemlerine yönelmesini sağlayabilir (Kaynak: Science Translational Medicine, 2016).
Ağız kokusu sadece sosyal sorun değildir Kronik ağız kokusu (halitozis) bazen sistemik hastalıkların ilk belirtisi olabilir. Dikkat edilmesi gerekenler şunlardır: Alzheimer ilişkisi – ağız hijyeninin bozulması erken evre unutkanlık ve davranış değişikliklerinin habercisi olabilir; Diş fırçalamayı unutmak ağız florasında çürük bakterilerin artmasına neden olur ve koku, Alzheimer’ın dolaylı sinyali olarak değerlendirilebilir. Kanser ilişkisi – ağız, boğaz, bademcik ve mide kanserlerinde çürüme benzeri koku görülebilir; Fusobacterium nucleatum gibi bakteriler ağız kokusuna ek olarak kolon kanseri riskini de artırabilir (Kaynak: Cancer Research Journal, 2020).
Kalıcı, tek taraflı, metalik veya çürümüş koku varsa, yalnızca diş değil tüm sistem kontrol edilmelidir.
News
