Yapay zeka teknolojilerindeki hızlı ilerleme, şirketlerin çalışma biçimlerini köklü şekilde yeniden şekillendiriyor. Büyük teknoloji şirketleri ve küresel devler, yatırım miktarlarını artırarak verimliliği öne çıkarırken, iş gücü piyasasında da tartışmaları alevlendiriyor. 2025 yılı, bu dönüşümün aynı zamanda toplu işten çıkarmalar dönemi olarak da kayda geçti.
ABD’de yapay zeka kullanımını işten çıkarmaların doğrudan nedeni olarak gösteren kararlar nedeniyle yaklaşık 55 bin kişi çalıştıkları yerleri kaybetti. Bu veriler, Challenger, Gray & Christmas danışmanlık şirketi tarafından paylaşıldı. Büyük ölçekli firmalar, dönüşüm sürecini “AI dönüşümü” gerekçesiyle savunuyorlar; Amazon ve Salesforce başta olmak üzere pek çok şirket, binlerce çalışanla yollarını ayırdı.
2025 yılında toplam işten çıkarma sayısı 1,17 milyona ulaştı ve bu rakam, pandemi sonrası dönemin en yüksek seviyelerinden biri olarak kayda geçti. Ekim ayında 153 bin, Kasım’da ise 71 bin çalışan işten çıkarıldı; Kasım ayındaki 6 bininin nedeni doğrudan yapay zekâ olarak belirtildi. Şirketler artan enflasyon, gümrük vergileri ve maliyet baskısı karşısında yapay zekayı hızlı ve cazip bir çözüm olarak görüyor. MIT’in açıkladığı bir çalışma ise yapay zekanın ABD iş gücündeki görevlerin yüzde 11,7’sini şu anda yerine getirebildiğini gösteriyor. Ayrıca profesyonel hizmetler alanında 1,2 trilyon dolarlık potansiyel tasarruf öngörülüyor.
Fakat bu tablo her kesim için aynı şekilde yorumlanmıyor. Oxford İnternet Enstitüsü’nden Prof. Fabian Stephany, yapay zekanın her zaman gerçek nedeni yansıtmayabileceğini belirterek, bazı şirketlerin pandemi dönemindeki “aşırı işe alım” hatalarını AI ile örtbas etmeye çalıştığını savunuyor. Önde gelen teknoloji yöneticileri ise değişimin kaçınılmaz olduğuna işaret ediyor. Amazon CEO’su Andy Jassy, AI’nin bazı görevleri küçülteceğini ve daha az çalışan gerektireceğini dile getirirken; Microsoft CEO’su Satya Nadella, herkesin kendi araçlarını üretebileceği bir “zeka çağı” vurgusunu yapıyor. Salesforce CEO’su Marc Benioff ise iç işlerin yarısının yapay zeka tarafından yapılabildiğini belirtirken; IBM CEO’su Arvind Krishna, bazı bölümlerde küçülmeler olsa da yazılım gibi kritik alanlarda istihdamın süreceğini ifade ediyor. Uzmanlar, kısa vadede istihdam kaybını artırırken uzun vadede yeni mesleklerin doğacağını belirtiyor; bunun için çalışanların yeni beceriler edinmesi ve iş gücü politikalarının yeniden düzenlenmesi kritik öneme sahip.
Yapay zeka dönüşümünün işten çıkarma yaptırdığı şirketlere örnekler:
- Amazon: 14 bin kişi – yalınlaşma süreci hızlandı
- Microsoft: 15 bin kişi – Yazılım üretiminden “zeka motoru” modeline geçiş
- Salesforce: 4 bin kişi – Müşteri destek ekipleri küçültüldü
- IBM: 3 bin kişi – İK süreçleri chatbotlara devredildi
News
