
Son zamanlarda akaryakıt ürünlerine gelen ardı ardına zamlar, vatandaşların bütçesini ciddi anlamda zorlamakta. Bu zamların yanı sıra, akaryakıttan alınan vergilerin de artmasıyla birlikte, devletin gelirleri adeta patlama yaşadı. 2023 yılı itibarıyla, akaryakıt vergileri, geçen yıla kıyasla 3.2 kat artarak 243 milyar lirayı aştı. Akaryakıt fiyatları, yılbaşından bu yana toplam 96 kez güncellenmişken, bunlardan 48’i doğrudan zam olarak pompaya yansıdı. Benzinin litre fiyatı, 3 Ağustos’ta 45.20 liraya ulaşarak yılın zirvesini gördü.
Seçim Sonrası ÖTV Artışı
Geçen yılki seçimlerin ardından göreve gelen yeni ekonomi yönetimi, 16 Temmuz 2023 tarihinde akaryakıttan alınan Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) maktu tutarlarına ürün başına 5’er lira zam yaptı. Bu artış, Katma Değer Vergisi (KDV) yükünü de otomatik olarak artırınca, akaryakıt fiyatları bir anda yükselmeye başladı. Örneğin, 15 Temmuz 2023’te 28 lira olan 1 litre benzin, ertesi gün 34 liraya fırladı. Üstelik bu karar, yalnızca bir defalık bir artışla sınırlı kalmayıp, her 6 ayda bir akaryakıt ÖTV’sinin enflasyon oranında otomatik olarak artırılması hükme bağlandı. Akaryakıttan alınan ÖTV’ye en son 3 Temmuz’da 2 lira zam yapılmıştı.
Devletin Vergi Gelirlerindeki Artış
ÖTV artışı, vatandaşın bütçesini zorlamakla kalmayıp, devletin vergi gelirlerini de önemli ölçüde artırdı. Geçen yıl zamdan önce Temmuz ayına kadar akaryakıttan toplanan aylık ÖTV geliri 7-8 milyar lira civarındayken, zam sonrası Ağustos ayında bu rakam bir anda 27.5 milyara yükseldi. Bu yıl da Temmuz ayına kadar 28 milyar lira civarında seyreden aylık ÖTV geliri, yeni vergi zammı sonrası Ağustos ayında 39 milyarı aştı. Geçen yılın ilk 8 ayında akaryakıt ÖTV’sine 75.9 milyar lira ödeyen halk, bu yılın aynı döneminde artan vergiler nedeniyle 243.5 milyar lira ödemek zorunda kaldı.
Vergilerin Etkisi: Benzin Fiyatı
Akaryakıt, alkollü içecekler ve tütün gibi birçok ürüne uygulanan ÖTV yüzünden, halk uzun yıllardır “verginin vergisi” ödemek zorunda kalıyor. Bugün 41.55 liradan satılan bir litre benzinin vergisiz fiyatı 23 lira 33 kuruş. Bu fiyatın üzerine 11.30 TL ÖTV eklenerek ürün vergilendiriliyor. Sonrasında, 34 lira 63 kuruş olan vergili tutara bir de yüzde 20 KDV eklenince, toplam fiyat 41.55 TL’ye ulaşıyor. ÖTV üzerinden de KDV alındığı için, normalde 39.3 lira olması gereken benzinin litresine halk, 2 lira 30 kuruş fazladan ödemek zorunda kalıyor.
Yolda Yeni Zam Var
Yılbaşında benzinin litresi 34 lira 51 kuruş iken, 8 ay içinde sürekli artış göstererek 41.55 lira seviyesine ulaştı. Akaryakıt sektörü kaynaklarından alınan bilgiye göre, 24 Eylül Salı gününden itibaren benzinin litre fiyatına 1 lira 40 kuruş zam yapılması bekleniyor. Zamla birlikte, benzinin litre fiyatı İstanbul’da yaklaşık 42.95 TL, Ankara’da 43.28 TL, İzmir’de ise 43.74 TL seviyesine yükselecek.