Anoreksiyanın Biyolojik Temelleri Üzerine Yeni Bulgular
Anoreksiyanın nasıl ortaya çıktığı ve beyindeki işlevleri hakkında hala tam bir anlayışa ulaşılamamış olsa da, yeni araştırmalar bu hastalığın biyolojik temelleri hakkında önemli ipuçları sunmaktadır. Önceki çalışmalar, anoreksiya hastalarında beyin yapısında gözlemlenen dramatik değişiklikleri ve fare deneylerinde beynin ödül sisteminde bulunan asetilkolin seviyelerinin düşüşünü ortaya koymuştu. Yeni araştırmada ise, beyindeki mu-opioid reseptörleri (MOR) incelenmiştir. Bu reseptörler, yeme davranışlarının hem fizyolojik hem de zevk yönünden düzenlenmesinde önemli bir rol oynayan karmaşık bir opioid sisteminin parçasıdır.
Yapılan çalışma, anoreksiya hastalarının beyinlerinde MOR seviyelerinin sağlıklı bireylere kıyasla daha yüksek olduğunu ortaya çıkarmıştır. Finlandiya’daki Turku Üniversitesi’nden fizyolog Pirjo Nuutila, bu konuda şunları kaydetmiştir: “Opioid nörotransmisyonu, beyinde iştahı ve yeme zevkini düzenler. Anoreksiya hastalarında bu sistemin aktivitesi sağlıklı bireylere kıyasla artmış durumdadır.” Daha önceki araştırmalar, obez bireylerde bu sistemin daha düşük seviyelerde çalıştığını göstermiştir. Bu da, beyindeki opioid sisteminin hem iştah kaybını hem de aşırı iştahı düzenleyebilme potansiyelini düşündürmektedir.
Çalışmaya, 18-32 yaş aralığında anoreksiya nervoza teşhisi konmuş ve vücut kitle indeksi (VKİ) 17.5’in altında olan 13 kadın hasta katılmıştır. Kontrol grubu ise, VKİ’si 20-25 arasında olan ve herhangi bir yeme bozukluğu geçmişi bulunmayan 13 sağlıklı kadından oluşmuştur.
- Araştırmacılar, pozitron emisyon tomografisi (PET) taramaları kullanarak MOR seviyelerini ölçmüşlerdir.
- Ayrıca, beynin glikoz tüketimini inceleyerek, düşük enerji alımının beyin fonksiyonlarını nasıl etkilediğini araştırmışlardır.
Bulgular, anoreksiya hastalarının beyinlerinin sağlıklı bireyler kadar glikoz tükettiğini göstermektedir. Yani, beyin enerji kıtlığına rağmen kendini korumayı başarmaktadır. Çalışmanın en dikkat çekici bulgularından biri, anoreksiya ile opioid sistemi arasındaki ilişkinin obezitedeki durumun tam tersi olmasıdır. Önceki araştırmalar, kilo kaybı sonrası MOR seviyelerinin arttığını göstermiştir. Bu durum, anoreksiya hastalarının beyinlerindeki opioid aktivitesinin neden yükseldiğine dair bir açıklama sağlayabilir.
Ancak, araştırmanın bazı sınırlamaları bulunmaktadır. Katılımcıların yalnızca kadınlardan oluşması, sonuçların erkekler için geçerli olup olmadığını belirsiz kılmaktadır. Ayrıca, hastaların yeme davranışlarıyla ilgili bir anket yapılmadığı için, MOR seviyelerindeki değişikliklerin yeme alışkanlıklarıyla doğrudan bağlantısı kurulamamıştır. Bununla birlikte, bu araştırma anoreksiya nervozanın yalnızca psikolojik bir durum olmadığını, aynı zamanda beynin biyokimyasal süreçleriyle de yakından ilişkili olduğunu gözler önüne sermektedir.
Beyindeki opioid aktivitesinin kaygı ve depresyonla bağlantılı olması, anoreksiya hastalarında sık görülen duygusal dalgalanmaların bu süreçle ilişkili olabileceğini düşündürmektedir.
News
