Kuzey Mars yüzeyinin yükseltilmiş arazilere doğru uzanan Idaeus Fossae bölgesinde yer alan ve bazı bilim insanları tarafından “Asimetrik kelebek krateri” olarak nitelendirilen yapı, geçmişteki volkanik etkilerin izlerini taşıyor. Kraterin doğu-batı yönünde yaklaşık 20 kilometre, kuzey-güney yönünde ise 15 kilometre genişliği, adeta Manhattan Adası’nı kapsayabilecek bir ölçeğe işaret ediyor.
ESA’ya göre bu krater, büyük bir asteroidin düşük açılı çarpması sonucunda oluştu. Bu özel çarpma şartları, dairesel olmayan bir enkaz dağılımına yol açtı ve iki yana doğru uzanan “kanat”lar halinde bir görünüm kazandı. Kraterin kuzey ve güneyinde savrulan malzeme loblarının varlığı, bu benzersiz yapıyı destekliyor ve çarpışmanın anlık dinamiklerini yansıtıyor.
Mars Express misyonunun yörüngesinden elde edilen topografik veriler, 2003 yılından günümüze kadar dijital olarak işlenerek kraterin ayrıntılı bir görünümünü oluşturdu. Ayrıca bu verilerle kanat bölgelerinin üzerinde bir tür kısa video hissi veren bir görsel de derlendi. Krater tabanının düzensiz yapısı ve ceviz kabuğu benzeri dokusu fark edilirken, kanat olarak adlandırılan bölgelerin daha pürüzsüz olduğu dikkat çekiyor.
Bilim insanları, kanat bölgelerindeki eşlik eden pürüzsüzlüğün, çarpma anında buz halinde bulunan Mars suyunun erimesiyle ortaya çıkan akışkanlıkla bağlantılı olabileceğini düşünüyor. ESA’nın açıklamalarına göre buzun erimesi suyu serbest bırakmış ve bu su, kanat bölgelerindeki malzemeyi akışkanlaştırarak bölgelerin farklı davranış sergilemesine yol açtı. Bu süreç, Mars’taki erken su varlığına dair yeni kanıtlar sunuyor.
Kelebek kraterleri son derece nadir bulunuyor; ancak bu sadece yeni bir keşif değil. 2006 yılında Mars Express, Hesperia Planum’da farklı bir şekil verisine sahip daha uzun bir kelebek krateri kaydetmişti. Bu tür yapılar, çarpmanın açısı ve gücü ile yüzey koşulları hakkında önemli bilgiler sunuyor. Şu an için bu yeni kraterin oluşum zamanı, çarpan göktaşının boyutu ve hızı gibi ayrıntılar netleşmiş değil; yine de parçaların kraterin içinde hâlâ var olabileceği düşünülüyor. Uzmanlar, bu tür bulguların Mars yüzeyinin altındaki katmanlar ve gezegenin geçmiş çevresel koşulları hakkında daha derin bir anlayış kazandırabileceğini belirtiyor.
News
