Aktif Karbon Tabletleri: Kullanım Alanları ve Tarihçesi
Aktif Karbon Tabletleri ve Kullanım Alanları
Aktif karbon tabletleri veya kapsülleri, birçok ülkede ishal, hazımsızlık ve şişkinlik gibi sindirim sorunlarının tedavisinde reçetesiz olarak kullanılmaktadır. Türkiye’de pek yaygın olmamakla birlikte, aktif karbon hapları ağız yoluyla alınmakta ve etkili olabilmesi için zehirlenme durumunda meydana geldikten kısa bir süre içinde tüketilmesi önerilmektedir.
Araştırmalar, aktif kömürün siyanür, aşındırıcı maddeler, demir ve lityum zehirlenmelerinde etkili olmadığını gösterirken, fenobarbital ve karbamazepin gibi birçok türde oral zehirlenmenin tedavisinde kullanılabildiği ortaya konmuştur. Ayrıca, irinotekan tedavisi gören kanser hastalarında ishalin önlenmesinde de bazı olumlu etkileri olduğu belirlenmiştir.
2019 yılında Dünya Sağlık Örgütü tarafından yayımlanan Temel İlaçlar Listesi’nde yer alan aktif karbon, safra, pankreas ve böbrek taşlarının görüntülenmesi için karın radyografisi öncesinde bağırsak gazı içeriğini azaltarak bağırsak hazırlığı amacıyla da kullanılmaktadır.
Aktif Karbonun Tarihçesi
İngiltere’de 19. Yüzyılın Başlarından Beri Kullanılıyor
Jacques L. Rolland ve Carol Sherman tarafından kaleme alınan ‘Yiyecek Ansiklopedisi’nde belirtilen bilgilere göre, kömürlü bisküviler, İngiltere’de 19. yüzyılın başlarından itibaren, gaz ve mide rahatsızlıklarına karşı bir çözüm olarak satışa sunulmuştur. Günümüzde ise, bu kömür bisküvileri evcil hayvan bakım ürünleri arasında da yer almaktadır.
Tarihi Antik Mısır’a Kadar Ulaşıyor
Kömürün tıbbi bir ürün olarak kullanımı, M.Ö. 1500 yılına kadar uzanmaktadır. Antik Mısır’da, yaralardan kaynaklanan kötü kokuları nötralize etmek amacıyla aktif kömür kullanıldığı bilinmektedir. Ayrıca, M.Ö. 400 yıllarında Fenikelilerin kömürü, suyu kömürleşmiş fıçılarda tutarak gemilerde depolanan suyun tadını iyileştirmek için kullandığı araştırmalarla ortaya konmuştur.
Aktif kömürün tıbbi kullanımlarının başlaması 19. yüzyılın başlarına dayanır; bu konuda sıkça alıntılanan önemli bir deney 1835 yılında gerçekleştirilmiş ve aktif kömürle karıştırılmış bir striknin dozunun, hiçbir zehirlenme belirtisi göstermediği gözlemlenmiştir. Robert W. Derlet tarafından 1986 yılında yayımlanan bir makale, aktif kömürün faydalarını gösteren bu önemli deneyin detaylarını da içermektedir.
News