Avrupa Birliği’nde Yapay Zeka Yasası Yürürlüğe Girdi
Bugün, Avrupa Birliği (AB), dünyanın ilk “Yapay Zeka Yasası”nı yürürlüğe sokarak, bu alandaki teknolojilerin kullanımına yönelik sıkı düzenlemeler getirmiştir. 25 Mayıs’ta AB üyesi ülkeler tarafından kabul edilen bu yasa, 12 Temmuz’da Birliğin Resmi Gazetesi’nde yayımlanmasının ardından bugünden itibaren geçerli hale gelmiştir. Bu yasa, AB üyesi 27 ülkenin yapay zeka ile ilgili düzenlemelerini uyumlu hale getirerek, önemli bir adım atmaktadır.
Yasanın temel amacı, AB ülkelerinde kullanılan yapay zeka sistemlerinin, insanların temel haklarına ve güvenliğine zarar vermeden işleyebilmesini sağlamaktır. Bu doğrultuda, yapay zeka sistemleri, topluma zarar verme potansiyeline göre gruplandırılmıştır. Risk derecesi arttıkça, uygulanacak kurallar daha katı hale gelmektedir.
Yüksek ve Düşük Riskli Yapay Zeka Sistemleri
Örneğin, ulaşım, sınav puanlaması, cerrahi işlemler, istihdam prosedürleri, banka kredileri için yapılan değerlendirmeler ve vize başvurularının incelenmesi gibi insan hayatını ciddi ölçüde etkileyebilecek alanlar “yüksek riskli” olarak sınıflandırılmıştır. Diğer yandan, az riskli alanlar arasında yapay zeka destekli video oyunları veya spam filtreleri gibi uygulamalar yer almaktadır. AB Komisyonu, mevcut yapay zeka sistemlerinin büyük çoğunluğunun az riskli kategorisine girdiğini vurgulamaktadır.
Kurallar ve Sorumluluklar
Risk derecesine bağlı olarak, yapay zeka uygulamalarının kullanımı için belirli koşullar getirilmekte ve uygulamanın dağıtıcıları, sağlayıcıları ile kullanıcılarına düşen sorumluluklar net bir şekilde tanımlanmaktadır. “Kabul edilemez” risk grubuna giren sistemler ise tamamen yasaklanmaktadır. Bu bağlamda, aşağıdaki uygulamalar yasak kapsamına girmektedir:
- Yüz görüntülerinin internetten veya kapalı kamera sistemlerinden alınması
- İş yerinde ve eğitim kurumlarında duygu tanıma
- Sosyal puanlama sistemleri
- Cinsel yönelim veya dini inançlar gibi hassas verilerin çıkarılması için biyometrik sınıflandırma
Ayrıca, insan davranışını manipüle eden veya insanların zafiyetlerinden yararlanan yapay zeka sistemleri de yasaklanmaktadır.
Genel Amaçlı Yapay Zeka Sistemleri İçin Özel Kurallar
Video, metin, görüntü oluşturma, başka dilde konuşma, hesaplama veya bilgisayar kodu yazma gibi çok çeşitli görevleri yerine getirebilen büyük sistemler için özel kurallar getirilmektedir. Bu “genel amaçlı yapay zeka” sistemlerinin piyasaya sunulmadan önce belirli şeffaflık kriterlerine uyması beklenmektedir.
Para Cezaları ve Uygulama Süreci
Kurallara uymayan şirketleri, küresel cirolarına orantılı olarak milyonlarca euro tutarında para cezaları beklemektedir. Örneğin, yasaklı bir teknolojinin kullanılması durumunda, söz konusu şirkete 35 milyon euroya kadar veya küresel cirosunun %7’sine kadar para cezası kesilebilecektir. Diğer ihlallerde ise 15 milyon euroya veya cironun %3’üne kadar ceza verilecektir.
Yasanın Uygulama Takvimi
Yasanın bugünden itibaren yürürlüğe girmesinin ardından, yasaklar 6 ay içerisinde uygulanmaya başlayacaktır. Genel amaçlı yapay zeka modelleri için yönetim kuralları ve yükümlülükler ise 12 ay sonra geçerli hale gelecektir. Yasa, tüm boyutlarıyla 2 yıl içinde tam olarak uygulanabilir hale gelecektir.
News
