Gülme Gazı olarak da bilinen azot oksit, tarımda kullanılan azot bazlı gübrelerle ilişkili olarak ortaya çıkabilen ve sera etkisine sahip ciddi bir gazdır. CO2’nin yüzlerce katından daha güçlü bir etkiye sahip olduğu iddia edilen bu madde, atmosferde uzun yıllar kalabilir ve ozon tabakasına zarar verebilme potansiyeline sahiptir.
Görünen en kritik nokta, insan faaliyetlerinin bu gazın salınımını önemli ölçüde artırmasıdır. Boston Üniversitesi, bu gazınsanayi öncesi döneme göre yaklaşık %25 artış gösterdiğini raporlamıştır. İsviçre Basel Üniversitesi ise bu gazı sera gazları arasında gözden kaçan önemli bir unsur olarak tanımlamış ve 2020 ile 2021 yıllarında kayda değer düzeyde artışın ardında Çin’in tarım ve sanayi politikalarının etkili olduğunu belirtmiştir.
40 YILDA YÜZDE 40 ARTIŞ ifadesi, Avrupa’daki emisyonların bir zaman diliminde %30 düşüş yaşadığını gösterse de N2O (azot oksit) emisyonları son dört dekadda yaklaşık %40 artmıştır. Bu artışın büyük bir bölümü insan faaliyetlerinden kaynaklanmakta olup, özellikle tarımsal uygulamalardan ileri gelen aşırı azot gübresi kullanımı bu sorunun temel tetikleyicisidir. Bitkiler tüm azotu verimli şekilde kullanamadığında, geride toprağa, yeraltı sularına ve okyanuslara sızan azot, hava yoluyla ekosistemlere karışır ve sera etkisini güçlendirir.
Karadeniz’deki durum ise farklı bir tablo sunar. Bölgede büyük miktarda N2O tespit edilse de, derin oksijensiz katmanlarda üretilen azot oksitler atmosferle sınırlı bir temas içinde değildir. Mikroorganizmanın bu gazı parçalayarak yüzeye çıkmasını engellemesi, Karadeniz’in doğal biyolojik filtresi işlevi görmesini sağlar. Bu yüzden bölgede azot oksit yoğunluğu yüksek olsa da atmosferik salınım sınırlı kalır.
News
