Vücutta pek çok işlevi bir arada yürüten B12 vitamini, eksik kaldığında çeşitli yaş gruplarında sağlık sorunlarına yol açabilir. İç Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Osman Erk’in ifadeleriyle, bu vitamini vücudumuz kendi kendine üretemez; bu yüzden dışarıdan almak ve depolamak hayati öneme sahiptir.
Vücutta azaldığında ne yaşanır? B12 eksikliği, başta unutkanlık ve kafa karışıklığı gibi nörolojik belirtilere yol açabilir. Ayrıca yorgunluk, kaslarda güçsüzlük, yürümekte zorluk ve kilo kaybı görülebilir. Depresyon, ishal, bulantı ve kalp ritminde düzensizlikler de eşlik edebilir. Zamanla büyüyen yaşla birlikte emilim ve depolama kapasitesi düşer; bu durum özellikle 65 yaş üstü bireylerde riskleri artırır.
B12’nin beyin gelişimindeki rolü bebeğin ve çocuğun beyin-sinir sistemi gelişiminde kritik bir bileşen olan B12, yetersiz olması durumunda zeka seviyesinde dalgalanmalara ve konuşma, yürüme gibi gelişim basamaklarında güçlükler yaratabilir. Kan yapımında da temel gereksinimdir.
En erken belirti genelde bacaklarda görülen uyuşukluklar olarak başlar; ardından güç kaybı, denge sorunları ve yürüme güçlükleri gelişebilir.
Nedenler nelerdir? Beslenme yetersizlikleri en sık neden olsa da mide hastalıkları, ince bağırsak hastalıkları, bazı ilaçlar ve ileri yaş gibi faktörler de söz konusudur. Alkol tüketimi kronikleştiğinde sindirim sistemi zarar görerek B12 eksikliğine yol açabilir.
Teşhis ve tedavi B12 düzeyinin basit bir kan testiyle ölçülebildiğini söyleyen hekimler, çoğu kişi için dengeli beslenmenin yeterli olabildiğini vurgular. Ancak yaşlılar, vejetaryen/veganlar veya emilim bozuklukları olanlar için doktor gözetiminde takviye düşünülmelidir. Tedavi genelde B12 takviyesiyle yapılır ve gerekli görüldüğünde enjeksiyon veya hap şeklinde uygulanabilir.
En çok hangi gıdalarda bulunur? B12 vitamini hayvansal kaynaklarda yoğun olarak bulunur: karaciğer, sakatatlar, midye ve karides gibi kabuklular, uskumru ile ton balığı, süt ürünleri ve yumurta başlıca kaynaklardır. Vegan diyetleri uygulayanlar risk altındadır ve bu nedenle takviye düşünülmelidir.
Eksikliği nasıl anlaşılır? Testler dışında eksiklik üç ana kategoriyle ilişkilendirilebilir: anemi, beyin-sinir sistemi hasarı ve dilde yanma/kızarıklık (glossit). Eksiklik uzun vadede deposu karaciğerde saklı olduğu için yavaşça ilerler; belirti ve bulgular da kademeli olarak ortaya çıkabilir. Yaygın belirtiler arasında yorgunluk, unutkanlık, uykusuzluk, baş dönmesi, denge bozukluğu ve iştah değişiklikleri yer alır; ilerleyen durumlarda demans ve nörolojik sorunlar görülebilir.
Birlikte değerlendirilecek önemli noktalar B12’nin azlığı, sinir sistemi ve zihinsel fonksiyonlar üzerinde derin etkiler yaratabilir. Bu nedenle diyet seçimleri, yaş ve emilim durumları dikkate alınmalı, gerekli görüldüğünde sağlık profesyonellerinin önerdiği takviyeler uygulanmalıdır.
News
