Günlük olarak dünyaya giren plastik atık miktarı, UN Environment Program (UNEP) verilerine göre dünya çapında yaklaşık 2000 çöp kamyonuna karşılık geliyor. Yıllık olarak ise 19 ila 23 milyon ton plastik atık su ekosistemlerine sızıyor ve bu durum, çevre kirliliğiyle birlikte gıda üretim kapasitesini de doğrudan etkiliyor.
mikroplastiklerin deniz ekosistemini tehdit ettiğini vurgulayan Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi öğretim üyesi Prof. Dr. Ülgen Aytan, plastik parçacıklarının çok küçük boyutlara ayrışarak sınır tanımadan yayıldığını belirtiyor. Bu durum, deniz canlılarının yaşamı ve ekosistemin dengesini olumsuz yönde etkiliyor.
Karadeniz’in son 50 yılda istilacı türler, aşırı avlanma, iklim değişikliği ve artan kirlilik nedeniyle ciddi bir biyolojik çeşitlilik kaybı yaşadığını hatırlatan Aytan, “Karadeniz’in önemli balıkçılık alanlarındaki ticari balıklarda ve yaşam alanlarında mikroplastikler: Karakteristik, konsantrasyon ve risk değerlendirmesi” başlıklı bir araştırma yürüttüklerini ifade etti.
KARADENİZ’DE BİYOÇEŞİTLİLİK AZALIYOR
Türk Deniz Araştırmaları Vakfı (TÜDAV) Yönetim Kurulu Üyesi olan Aytan, incelenen tüm balıklarda en az bir mikroplastik tespit edildiğini açıkladı. Bulgulara göre istavrit ve mezgit balıklarında mikroplastik oranı düşükken, barbun, kalkan ve pisí gibi dip balıklarında sayı 12’ye kadar ulaşıyor. Deniz tabanında mikroplastik birikiminin bu türlerde daha baskın olduğuna dikkat çeken Aytan, “Balığın yaşam alanı değiştikçe mikroplastik maruziyeti de farklılaşıyor. Hamsi ise kısa ömürlü yapısı ve kıyıdan uzak bölgelerde sürekli hareket halinde olması nedeniyle daha az risk taşıyor” dedi.
KAYNAK TEK KULLANILIK PLASTİKLER VE SENTETİK TEKSTİL
Araştırmada tespit edilen mikroplastiklerin %50’den fazlasının tek kullanımlık ürünlerde kullanılan polietilen ve sentetik tekstilde kullanılan akrilik gibi materyallerden kaynaklandığı belirlendi. Aytan, bunun nedenleri arasında yetersiz atık yönetimi, derin deniz deşarjları, kıyı bölgelerindeki kontrolsüz dolgular ve yanlış seçilen boşaltım alanları bulunduğunu ifade etti.
Çözüm için öneriler
Aytan, mikroplastik kirliliğini azaltmak için plastik yerine ikame ürünlerin kullanılması ya da mevcut plastiklere toksik olmayan katkı maddelerinin eklenmesi gerektiğini belirterek, bunun ekosistem üzerindeki baskıyı azaltmada önemli bir adım olduğunu söyledi.
News
