Koşan sıçanların beyin aktivitelerini izleyen bilim insanları, beynimizin kat ettiği mesafeyi ölçmeye yardımcı olan dahili bir kilit taşı olarak bilinen izli haritalama mekanizmasını ilk kez ortaya çıkardı. Current Biology’de yayımlanan çalışmada, yön bulma yeteneğimizin temelini oluşturan süreçler gözler önüne serildi ve bu mekanizmanın Alzheimer hastalığının erken teşhisinde de umut vad ettiği gösterildi.
St Andrews Üniversitesi’nden Prof. James Ainge liderliğindeki ekip, deneylerde sıçanları belirli bir mesafeyi koşmaya yönlendirdi. Bu süreçte, beynin navigasyon merkezinde yer alan ve özel nöronlar olan ızgara hücreleri, hayvanın kat ettiği her yaklaşık 30 cm’de düzenli bir “tik tak” ritmiyle ateşleniyordu. Prof. Ainge, bu hücrelerin beynin iç haritasını, yani kişinin konumunu bilmesini sağlayan ana unsurlardan biri olduğunu vurguladı.
Ritim bozulduğunda yön kayboluyor Araştırmanın şaşırtıcı bölümü, deney alanının geometrisini değiştirdiğinizde ortaya çıktı. Ortamın düzeninin bozulmasıyla ızgara hücrelerinin ritmi de bozuldu ve hem sıçanlar hem de katılımcılar, hedef mesafeyi doğru biçimde tahmin etmekte zorlandılar. Prof. Ainge, bunun “sistem görsel ipuçlarını aniden kaybettiğinde mesafe tahmininin de zayıflaması” anlamına geldiğini belirtti ve bunun yalnızca yol fiziğini değil, zihnin konum bilgisini de etkilediğini söyledi.
Bu temel biyoloji keşfi tıp dünyasında önemli yankılar uyandırıyor. Kayıt altına alınan ızgara hücrelerinin, Alzheimer hastalığında etkilenen erken beyin bölgelerinden biri olduğuna dikkat çeken ekip, gelecekte bu bulgulardan hareketle insanların mesafe tahminlerini test eden ve hastalığın başlangıç aşamasında tespit edilebilecek yenilikçi teşhis araçları geliştirmeyi amaçlıyor. Özellikle akıllı telefon oyunları gibi kullanıcıya doğal bir deneyim sunan yöntemlerle tanı koyma potansiyeli üzerinde duruluyor.
News
