Birçok kişi, kış aylarında üst solunum yolu hastalıklarına karşı sık tüketilen bitki çaylarını doğallığı nedeniyle risksiz sanabilir. Oysa bir bitkinin doğallığı mutlaka güvenli olduğu anlamına gelmez; karışımların içeriği ve etkileşimleri sağlık açısından kritik olabilir. Bu gerekçeyle, Bitki Bazlı Gıdalar Derneği Başkanı Ebru Akdağ, açıkta satılan ürünlerin veya kendi kendine karıştırılan tariflerin dikkatle ele alınması gerektiğini vurguluyor.
Evde hazırlanan karışımların güvenli kabul edilmesi mümkün değildir. Çok sayıda bitkinin rastgele karıştırılması güvenli değildir; doğru bitkinin doğru oranda ve doğru amaçla kullanılması esastır. Ticari bitki çayı karışımları ise uzmanlar ve akademisyenlerle iş birliği içinde geliştirilir; bu süreçte bitkilerin etken maddeleri ve potansiyel etkileşimleri dikkatle değerlendirilir. Evde yapılan hazırlıklar ise bu profesyonel süreçten yoksundur ve riskleri artırır.
Ayrıca bitki çayları bazı ilaçlarla veya birbirleriyle etkileşime girebilir. Piyasada karşılaşılan ürümlerin tağşişli olması da sık görülen bir problemdir; içerik hakkında bilinçsizce yapılan seçimler sağlık açısından tehlikelidir. Özellikle kronik hastalıkları olan kişiler için bu karışımlar ciddi sonuçlar doğurabilir ve bazı bitkiler ilaçlarla etkileşebilir. Alerjik bireyler için de riskler söz konusudur; gluten içeren bitkiler ve etiketinde belirtilmeyen içerikler sorun yaratabilir. Papatya ailesindeki farklı türler arasında güvenli olan yalnızca Mayıs papatyasıdır; diğer türler güvenlik ve farmakoloji açısından farklılık gösterebilir.
Bitki çaylarının başlıca kullanımları: Genel olarak rahatlatıcı, antioksidan koruma, sindirim ve bağışıklık destekleyici etkiler öne çıkar. Papatya ve melisa sakinleştirici etki sağlar; nane ve rezene sindirimi destekler; ıhlamur ve kuşburnu bağışıklık için faydalı olabilir. Ancak bu sınıflandırmalar tedavi amacı taşımaz; bireysel sağlık durumuna göre değerlendirme gerekir. Yeşil çay ve zencefil ise antioksidan özellikleriyle dikkat çeker.
Ağır metal, küf ve aflatoksin konusunda uyarı. Bitki çayı seçerken gıda güvenliği en kritik konudur. Ürün kontrollü ve standartlara uygun değilse tüketici için risk doğar. Ambalajsız veya açıkta satılan ürünlerin saklama koşulları, içeriğindeki bitkilerin karışımı veya pestisit, ağır metal, böcek kalıntıları ve küf açısından güvenilirliği bilinmez. Bu belirsizlik, tüketim sırasında ciddi sağlık sorunlarına yol açabilir. Bitki çaylarında doz da önemli bir faktördür. Zehir ile ilacı ayıran unsur dozdur; bu nedenle günde 3–5 kupa ile sınırlı tüketim önerilir. Bitkiler, bazı durumlarda ilaçların etkisini değiştirebilecek etken maddeler içerdiğinden, aşırı tüketim zararlı olabilir.
News
