Blue Ghost: Ay’a İnişin Yeni Kahramanı
Kompakt bir otomobil boyutundaki dört ayaklı Blue Ghost, 10 bilimsel yük taşıyarak, Türkiye Saati ile 03:35’te (08:35 GMT) Ay’ın Dünya’ya bakan yüzeyinin kuzeydoğu köşesindeki büyük bir havza olan Mare Crisium‘da, eski bir volkanik bacanın yakınında başarılı bir iniş gerçekleştirdi. Firefly’ın Austin, Teksas merkezinden gelen görev kontrol odası, Blue Ghost’un ay yüzeyine saatte iki mil hızla alçaldığı sırada gerilim ve sessizlikle doluydu. Firefly’ın Blue Ghost Baş Mühendisi Will Coogan, görev kontrol canlı yayınında uzay aracının ay yerçekimine girdiğini doğruladı. Birkaç dakika içinde Coogan, “Ay’dayız” diyerek sevinç çığlıklarının yükselmesine neden oldu.
Firefly, “tamamen başarılı” bir yumuşak iniş gerçekleştiren ilk özel şirket olduğunu duyurmasına rağmen, Ay’a iniş yapan ikinci özel şirket olma unvanına sahip. Geçtiğimiz yıl, Houston merkezli Intuitive Machines‘in LUNR.O Odysseus iniş aracı, dengesiz bir iniş gerçekleştirmişti; bu iniş çoğunlukla sağlam olsa da, yerleşik aletlerinin çoğunu tahrip etmişti. Daha önce, beş ülke başarılı ve yumuşak inişler yapmıştı: o zamanki Sovyetler Birliği, ABD, Çin, Hindistan ve geçen yıl Japonya.
ABD ve Çin, her ikisi de bu on yılın sonlarında astronotlarını Ay’a göndermeye yönelik çalışmalarını hızlandırıyor. Her iki ülke de müttefiklerine kur yaparak, özel sektörlerine uzay aracı geliştirme konusunda önemli roller veriyor. Blue Ghost, Dünya’nın etrafında üç kez dolambaçlı bir yolculuk yaparak toplamda yaklaşık 2,8 milyon mil kat etti ve Dünya’dan yaklaşık 238.000 mil (383.000 km) uzaklıktaki Ay’a ulaştı. NASA’nın Florida’daki Kennedy Uzay Merkezi’nden fırlatılan bir SpaceX roketi ile bir buçuk ay süren yolculuğun ardından yüzeye inişini gerçekleştirdi. Bu görev, aktif olarak devam eden üç ay görevinden biri olarak dikkat çekiyor.
- Japonya’nın ispace şirketi, Ocak ayında Firefly’ın roketiyle aynı fırlatma aracında ikinci iniş aracını göndermiştir.
- Intuitive Machines ise bu Çarşamba günü ikinci ay görevine başlamıştır.
Blue Ghost’un üç güneş paneli, Ay’da 14 günlük bir görev için iniş aracının araştırma araçlarına güç sağlayacak. Bu görevden sonra, dondurucu ay gecesi sıcaklıkları eksi 280 derece Fahrenheit (eksi 173 derece Santigrat) kadar düşecek.
KALABALIK AY YARIŞI
Firefly’ın Blue Ghost gibi görevleri, ABD’nin 2027’de başlayacak bir dizi mürettebatlı görevle astronotlarını Ay’a göndermesinden önce, Ay ortamına dair araştırmalar yapacak düşük bütçeli öncü görevler olarak öne çıkıyor. Bu arada, Çin, robotik Chang’e ay programıyla ve 2030 yılına kadar kendi astronotlarını Ay yüzeyine göndermeyi hedefleyen planlarıyla hızlı bir ilerleme kaydediyor. Ayrıca, 2023’te ilk yumuşak ay inişini gerçekleştiren ABD’ye bağlı Japonya ve Hindistan da Ay’a göz dikmiş durumda.
Firefly, özel ay pazarını canlandırmayı ve bu tür yolculukları daha düşük maliyetli ve rutin hale getirmeyi amaçlayan NASA’nın Ticari Ay Yük Hizmetleri (CLPS) programı kapsamında, Mavi Hayalet görevi için 101 milyon dolarlık bir sözleşmeye sahiptir. Ay’a ve derin uzay araştırmalarına göz diken diğer ülkeler de ticari uzay uçuşları için NASA’nın modelini izliyor; Hindistan, özel uzay sektörüne yatırım yaparken, Avrupa da çok sayıda roket fırlatma girişimini finanse ediyor.
Nasa’nın CLPS şefi Chris Culbert, “Daha düşük maliyetli görevleri daha hızlı bir tempoda gerçekleştirmeyi umuyoruz ve bunun işe yaradığına dair kanıtımız var,” dedi. “Ay’a neredeyse kusursuz bir şekilde indik.” Başarılı iniş, Başkan Donald Trump’ın ABD uzay programının odağını Mars’a kaydırmasının ardından, ABD uzay sektöründe huzursuzluk ve belirsizliklerin yaşandığı bir dönemde gerçekleşti. Mars, SpaceX CEO’su ve Trump’ın müttefiki Elon Muskın da tercih ettiği bir yer olarak öne çıkıyor.
NASA’nın geçici yöneticisi Janet Petro, Firefly’ın iniş etkinliğinde yaptığı konuşmada, Ay’ın ABD’nin uzaya “hakim olma” hedefinin bir parçası olmaya devam ettiğini vurguladı. Blue Ghost’un üzerinde bulunan iki cihaz, Blue Origin‘e ait Honeybee Robotics firmasının deneyleri çerçevesinde ay toprağını ve yer altı sıcaklıklarını inceleyecek. Honeybee Robotics, bu on yılın sonlarına doğru NASA’nın Artemis programı kapsamında insanları Ay’a göndermek için kendi iniş aracını geliştirmeye yönelik çalışmalar yapıyor. Ayrıca, NASA’nın Langley Araştırma Merkezi, Blue Ghost’un iniş motorunun havaya kaldırdığı ay toz bulutlarını analiz etmek ve araştırmacıların gelecekteki daha yoğun ay görevleri sırasında tozlu yüzey malzemesinin dağılmasını tahmin etmelerine yardımcı olmak amacıyla gemide bir stereo kamera bulunduruyor.
News
