Bukalemunların sadece renk değiştirme yetenekleriyle değil, gözlerini bağımsız olarak tarayabilme gücüyle de öne çıktıkları biliniyor. Avlarını her yönden takip edebilen bu canlılar, hedefi belirledikten sonra gözlerini aynı noktaya kilitleyip, vücutlarının iki katı uzunluğundaki dilleriyle saldırabilirler.
Göz hareketlerindeki olağanüstü kapasite için Sam Houston Eyalet Üniversitesi’nden Juan Daza, onları “her yöne dönebilen güvenlik kameralarına” benzetiyor. Ancak bu şaşırtıcı hareket mekanizmasının tam olarak nasıl işlediği hâlâ tam olarak anlaşılamadı. Florida Doğa Tarihi Müzesi’nden Edward Stanley, Brookesia minima bukalemesinin tomografisini incelediğinde dikkate değer bir yapıyla karşılaştı: düz olarak beklenen optik sinirlerin şaşırtıcı biçimde spiral formda olması.
Bu bulgu, bilim dergisi Scientific Reports’ta yayımlandı. Çalışmanın yazarları, bu yapıyı görünce şaşkınlıklarını ifade ediyor: “Göz hareketlerini bu kadar etkileyen bir düzenin varlığını daha önce kimse fark etmemişti.”
Araştırma ekibi, karşılaştırma amacıyla 30’dan fazla kertenkele ve yılan türünü taradı; ancak sadece bukalemunlarda spiral optik sinirlerine rastlandı. Diğer sürüngenlerde bu yapı gözlenmedi. Ayrıca Chamaeleo calyptratus embriyolarında yapılan incelemeler, sinirlerin başlangıçta düz olduğunu, gelişim süreciyle birlikte kıvrıldığını gösterdi. Bu bulgular, bukalemunların sert baş-boyun yapısının kafalarını özgürce hareket ettirmesini zorlaştırması nedeniyle evrimsel olarak göz hareketlerini telafi eden farklı bir sinir mimarisinin geliştiğini gösteriyor.
Daza, bu biyolojik sistemi eski telefonlarda kullanılan kıvrımlı kablolara benzetiyor: “İlk telefonlarda düz kablolar vardı, ama kıvrımlar kullanıcıların hareketini kolaylaştırdı. Bukalemunlar da benzer bir yaklaşımı benimsemiş: Kıvrımlı sinir yapısı, göz hareket kabiliyetini maksimize ediyor.”
News
