Çin Ticaret Bakanlığı tarafından yayımlanan resmi açıklamada, nadir toprak elementlerinin hem askeri hem de sivil sektörlerde kritik öneme sahip olduğu vurgulandı. Bu maddelerin Çin’in ulusal güvenliğini ve stratejik çıkarlarını koruma amacıyla ihracatını sıkı bir şekilde kontrol ettiği belirtildi. Ayrıca, Çin’in uluslararası sorumlulukları ve yayılma önleme taahhütleri doğrultusunda bu maddelere yönelik ihracat kısıtlaması uyguladığı ifade edildi.
Son yıllarda, robotik teknolojiler ve elektrikli araçların gelişimiyle beraber, orta ve ağır nadir toprak elementlerine olan talebin özellikle sivil endüstrilerde hızla arttığı gözlemlendi. Çin, sorumlu bir küresel aktör olarak, farklı ülkelerin bu maddelere ilişkin makul ihtiyaçlarını ve endişelerini anlamakta ve bu doğrultuda ihracat lisanslarını yeniden gözden geçirmektedir. Bu süreçte, bazı ihracat lisanslarına onay verildiği ve koşulları sağlayan diğer başvuruların değerlendirilerek onay sürecinin sürdürüldüğü bildirildi.
Resmi açıklamada, Çin’in ihracat kontrolleri konusunda ilgili ülkelerle iletişim ve diyaloğu güçlendireceği de vurgulandı. Bu adımların, hem uluslararası ilişkilerde istikrar sağlamak hem de küresel tedarik zincirlerini korumak amacı taşıdığı belirtildi.
Çin, dünya genelinde nadir toprak elementlerinin yaklaşık %90’ını üretmekte ve bu alanda küresel arzın büyük bir bölümünü karşılamaktadır. Bu nedenle, Çin’in uyguladığı ihracat kısıtlamaları ve kontrolleri, sadece ekonomik değil, aynı zamanda jeopolitik açıdan da büyük bir öneme sahiptir.
ABD Başkanı Donald Trump ile Çin Devlet Başkanı Şi Jinping arasında 5 Haziran’da gerçekleşen telefon görüşmesi sonrasında, Çin’in bu politikalarını daha net biçimde şekillendirdiği görüldü. Washington yönetimi, Pekin’in tarife müzakerelerinde sağlanan uzlaşmalara rağmen, nadir toprak elementlerinin ihracatına getirilen kontrolleri kaldırmaması nedeniyle müzakerelerin tıkandığını iddia etti.
Çin, ABD’nin teknolojik sektörlere yönelik uyguladığı kısıtlamalara karşılık olarak, küresel tedarik zincirlerinin kritik bir parçası olan nadir toprak elementleri üzerinde çeşitli kısıtlamalar ve denetimler getirmiştir. Biden yönetiminin Aralık 2024 itibariyle çip sektörüne yönelik yeni ihracat kısıtlamaları kapsamında, Çin galyum, germanyum ve antimuan gibi önemli maddelerin ihracatını da sınırlandırmıştır. Ayrıca, Trump döneminde şubat ayında alınan ilk tarifeleri artırmaya yönelik adımlar çerçevesinde, tungsten, tellür, bizmut, molibden ve indiyum gibi maddelerin ihracatını da kontrol altına almıştır.
Çin yönetimi, ABD’nin karşılıklı tarifeler kapsamında tarifeleri artırmasına yanıt olarak, samaryum, gadolinyum, terbiyum, disprosyum, lütesyum, skandiyum, itriyum ve bu elementlere ait alaşımların ihracatını da ihracat kontrol listesine eklemiştir. Bu hamlelerle, Çin, dünya pazarındaki hakimiyetini pekiştirmeyi ve ekonomik gücünü artırmayı hedeflemektedir.