Çinli Şirketten Çarpıcı Duyuru: Evlenmeyenler İşten Çıkarılacak
Shandong Shuntian Chemical Group, çalışanlarına gönderdiği bir iç yazışmada “evlenmeyen ve ülkenin yararı için çocuk sahibi olmayanların işten çıkarılması gerektiğini” ifade etti. Bu duyuru, sosyal medyada hızla yayılarak büyük bir yankı uyandırdı. Şirket, bekar çalışanlarını 30 Eylül’e kadar evlenmeye ve aile kurmaya davet etti. Talimatlara uymayan çalışanların işten çıkarılacağı açıkça belirtildi. İç yazışmada, “Eğer üçüncü çeyreğe kadar evlenmez ve çocuk sahibi olmazsanız, iş sözleşmeniz feshedilecektir” şeklinde bir ifade yer aldı.
Bu karar, Çin’deki evlilik ve doğum oranlarının hızla düşmesi nedeniyle alındı. Shandong Shuntian, çalışanlarının özel yaşamlarına bu denli müdahale eden tek Çinli şirket değil. Hükümet politikalarına sıkı sıkıya bağlı kalan bazı Çinli şirketler, çalışanlarını zorlamaktan çekinmiyor. Örneğin, yakın zamanda bir süpermarket zinciri, çalışanlarından düğün masraflarını azaltmak amacıyla başlık parası talep etmemelerini istemişti. Bu tür uygulamalar, sosyal medyada büyük tepkilere yol açtı.
Genç Çinliler, yalnızca ekonomik nedenlerden değil, aynı zamanda kişisel özgürlüklerine verdikleri önem nedeniyle aile kurmaktan kaçındıklarını dile getiriyor. Birçok kişi, ailelerinin yaşamlarını yönlendirmesini istemezken, işverenlerin de bu konuda söz sahibi olmasına karşı çıkıyor.
Doğum Oranları Düşüyor
2023 yılında Çin’de yalnızca 6.1 milyon çift evlendi. Bu, önceki yıla oranla yüzde 20’lik bir düşüşü temsil ediyor ve 1986’dan bu yana en düşük evlilik oranı olarak kaydedildi. Ülkenin nüfusu son üç yıldır üst üste azalıyor. Yetkililer, bu eğilimi tersine çevirmek amacıyla çeşitli önlemler almakta. Kadınlarla birebir görüşerek çocuk yapmayı planlayıp planlamadıkları sorulmakta, hamileliğin kadınları daha zeki yaptığına dair propaganda yapılmakta ve iş yerlerinde “doğurganlık dostu” bir atmosfer yaratılması için çağrılarda bulunulmakta.
Birçok şirket, bu çağrılara hızla uyum sağladı. Shandong Shuntian’ın duyurusu, 28 ile 58 yaş arasındaki bekar ve boşanmış çalışanları hedef aldı. Şirketin iç mesajında “Ülkenin çağrısına yanıt vermemek, evlenmemek ve çocuk sahibi olmamak sadakatsizliktir” ifadesi kullanıldı. Ancak tepkiler büyüdükçe şirket geri adım attı. Şirket merkezinde telefona yanıt veren bir çalışan, duyurunun geri çekildiğini ve yerel yönetimin şirkete “düzeltme” talimatı verdiğini bildirdi. Fakat konuyla ilgili daha fazla bilgi vermeyi reddetti. Yerel iş gücü yetkililerine ise ulaşılamadı.
Zorla Kısırlaştırmadan, En Az 3 Çocuğa…
Geçmişte, Çin hükümeti nüfus planlaması politikalarını zorla uygulamaktan çekinmedi. Tek çocuk politikasını sürdürmek için zorla kürtajlar ve kısırlaştırmalar yapıldı. Shandong Shuntian’ın bulunduğu Linyi kenti, bu tür sert önlemlerle özellikle kötü bir üne sahipti. Ancak şimdi Pekin, daha yumuşak bir yaklaşım benimsemekte. Yetkililer, geniş çaplı bir direnişi tetiklememek için doğrudan baskı uygulamak yerine sosyal normlar üzerinden kontrol sağlamaya çalışıyor. Bazı şirketlerin, hükümetin doğum oranlarını artırma çabalarını desteklemesi dikkat çekiyor.
Süpermarket zinciri Pangdonglai’nin kurucusu Yu Donglai, çalışanlarının düğünlerinde başlık parası talep etmelerini yasaklayacağını açıkladı. Geleneksel olarak erkek tarafının gelin ailesine ödediği ve on binlerce dolara ulaşabilen bu para, Çin hükümeti tarafından evlilikleri zorlaştıran bir unsur olarak eleştiriliyor. Yu, çalışanlarının düğünlerinde en fazla beş masalık davet vermelerine izin vereceğini belirtti. Bazı kişiler, bu kuralların aşırı müdahaleci olduğunu savunuyor. Ancak Çin Komünist Partisi’nin resmi yayın organı People’s Daily, uygulamayı savundu ve yayımlanan bir yazıda, “Bu düzenleme, medeni evlilik anlayışını teşvik etmek için yapıldı. Yol gösterici niteliği dikkate değer” ifadeleri yer aldı.
Bu Daha Başlangıç
Pangdonglai, yeni kurallarını Ocak ayında resmiyete dökerek çalışanlarına bu konuda bilgilendirme yaptı. Çalışanlar temel haklarını koruyacak ancak ek izin gibi avantajlardan yararlanamayacaklar. Bazı sosyal medya kullanıcıları, bu tür duyuruların aslında maliyetleri düşürmeye yönelik hamleler olduğunu öne sürdü. Hem Pangdonglai hem de Shandong Shuntian özel şirketler olup, devlet kuruluşu değiller. Ancak bu tür girişimlerin rahatça hayata geçirilebilmesi, ülkedeki değişen sosyal atmosferi yansıtıyor.
Şirketlerin bu emirleri çalışanlarına duyurmaktan çekinmemesi, onların toplumda karşılık bulacağına inandıklarını gösteriyor. İşlerini kaybetmekten veya toplumdan dışlanmaktan korkan bireylerin, gönülsüz de olsa bu tür taleplere uyabileceği düşünülüyor. Hükümetin kamu çalışanları üzerinde daha doğrudan baskı kurabileceği de bu durumla ortaya çıkıyor. Geçen yıl, Çin’in güneyindeki Quanzhou kentinin sağlık komisyonuna ait bir taslak belge internete sızdı. Belge, devlet kurumlarında çalışanların “üç çocuk politikasını uygulamakta öncülük etmeleri” gerektiğini öne sürüyordu. Bu ifadenin ne anlama geldiği net olarak açıklanmadı. Ancak bazı kişiler, bunu 1980’de yayımlanan ve tek çocuk politikasının başlangıcı olarak görülen ünlü mektuba benzetti. O mektupta, Komünist Parti üyelerinden tek çocuk sahibi olmaları istenmişti. Quanzhou sağlık komisyonunda telefona yanıt veren bir yetkili, taslağın varlığını doğruladı ancak üst düzey yetkililerin nihai talimatları beklediklerini söyledi.
News
