Çocuklarda Epilepsi: Nöroloji Uzmanı Prof. Dr. Hatice Gamze Poyrazoğlu’nun Değerlendirmeleri
Çocuk Nörolojisi Uzmanı Prof. Dr. Hatice Gamze Poyrazoğlu, beynimizdeki nöronların normalde bir denge halinde bulunduğunu ve bu dengeyi bozan aşırı elektrik aktivitesinin epilepsi nöbetlerine yol açtığını belirtti. Nöbetler, bilinç değişikliği, motor hareketler, duyu bozuklukları ve otomatizm denilen amaçsız hareketlerle kendini gösterir. Tekrarlayan bu nöbetler ise epilepsi hastalığını oluşturur.
Çocukluk Çağında Epilepsinin Nedenleri
Prof. Dr. Poyrazoğlu, çocuklarda epilepsi nöbetlerinin, erişkinlerdeki nöbetlerden farklı olarak yaşa bağlı değişiklikler gösterdiğine dikkat çekti. Yenidoğan dönemi epileptik nöbetleri, süt çocukluğu dönemine özgü epileptik nöbetler ve çocukluk ile adolesan dönemine özel epileptik sendromlar bu değişikliklere örnek verilebilir. Çocuklarda epilepsiye yol açan genel nedenler şunlardır:
- Genetik mutasyonlar,
- Doğumda oksijensiz kalma (hipoksik doğum),
- Yapısal beyin malformasyonları (beyin gelişimsel anormallikleri),
- Kafa travmaları sonrası beyin parankiminde hasarlanmalar,
- Enfeksiyonlar (menenjit, ensefalit),
- Santral sinir sisteminin tümörleri,
- Doğuştan metabolik hastalıklar (örneğin, Krabbe, Non ketotik hiperglisinemi, MSUD),
- Santral sinir sisteminin vaskülitleri ve demiyelinizan hastalıkları,
- Bilinmeyen ve sebebi bulunamayan epileptik sendromlar.
Epileptik Nöbetin Belirtilerine Dikkat
Epileptik nöbetlerin belirtileri, nöbetin kaynaklandığı beyin bölgesine göre değişiklik göstermektedir. Prof. Dr. Poyrazoğlu, yenidoğan döneminde nöbetlerin yaklaşık %50’sinin fark edilmeyen türde olduğunu belirtti. Nöbetin belirtileri arasında şunlar yer alabilir:
- Kollarda ve bacaklarda atma veya kasılmalar,
- Pedal çevirme hareketleri,
- Gözlerin bir tarafa kayması,
- Yüzde morarma,
- Yutkunma güçlüğü,
- Sürekli hıçkırma,
- Ağız ve gözde seyirme,
- Birden kendinden geçme ve pelte gibi yığılma.
Süt çocukluğu döneminde ise benzer belirtiler gözlemlenebilir; örneğin, gaz sancısı varmış gibi ayakların karna çekilmesi, dalma ve bilinç kaybı. Büyük çocuklarda ise sık sık bayılma, kendinden geçme ve aniden yere düşme gibi belirtiler ortaya çıkabilir.
Çocuğunuz Epilepsi Nöbeti Geçirirse Yapılması Gerekenler
Epilepsi nöbetlerinin çoğu genellikle 3 dakika içerisinde kendiliğinden sonlanır. Ancak 5 dakikayı aşan nöbetler ‘uzamış nöbet’ olarak kabul edilir. Nöbet anında yapılması gerekenler şunlardır:
- Etrafta yaralanmaya yol açabilecek eşyalar varsa, bunlar uzaklaştırılmalıdır.
- Hasta, düşmeyeceği güvenli bir zemine sol yanına yatırılmalıdır.
- Kolları ve bacakları tutulmamalı, kasılmasına engel olunmamalıdır; aksi takdirde kemikler kırılabilir.
- Nöbet sırasında hastanın çenesi kitlenebilir, ancak çenenin açılması için kesinlikle ağzının içine parmak sokulmamalıdır.
- Hastanın yüzüne su dökmek ya da kafasını suya sokmak da önerilmez.
- Nöbet aktivitesi geçince hasta stabil hale getirilmelidir ve hemen 112 aranarak ambulans çağrılmalıdır.
Nöbetin Süresi ve Ateşin Olup Olmadığını Bilmek Önemli
Eğer mümkünse, hastanın nöbet anı videoya çekilebilir. Nöbetin süresi, ateş olup olmadığı ve hastanın nöbet sonrası ne zaman kendine geldiği gibi bilgiler, doktor için oldukça değerlidir. Epilepsi nöbeti geçiren çocukların acil olarak doktora başvurması gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Poyrazoğlu, tetkiklerin yapılmasının önemini belirtti.
Hafıza ve Dikkat Problemlerine Yol Açabilir
Nöbetlerin süresi uzadıkça, organ hasarı riski de artmaktadır. Uzun süreli ve sık tekrarlayan nöbetler, çocuklarda hafıza ve dikkat problemleri, konuşma bozuklukları, davranış sorunları ve işitme-görme problemleri yaratabilir. Beyin parankim hasarı varsa, yürüme hareket sorunları ve gelişim basamaklarında etkilenmeler yaşanabilir. Tüm bu durumlar, epilepsinin nedenine ve beynin hangi bölgesini etkilediğine bağlı olarak değişkenlik göstermektedir.
Ailelere Düşen Görevler
Epilepsi tanısı alan çocukların ailelerinin, düzenli olarak çocuk nöroloji hekimine götürmeleri gerektiğini belirten Prof. Dr. Poyrazoğlu, tedavi sürecinde dikkat edilmesi gerekenleri şöyle sıraladı:
- Çocuğa verilen antiepileptik ilaçların doktorun tarif ettiği miktar ve saatte, aksatılmadan verilmesi son derece önemlidir.
- Belli aralıklarla kan ilaç düzeyi ve organların etkilenmesi takip edilmelidir.
- İlaç yan etkilerini değerlendirmek için düzenli kan tahlilleri yapılmalıdır.
- Hastanın beyin MR’ı mutlaka çekilmiş olmalı ve EEG takipleri ile tedavi etkinliği kontrol edilmelidir.
Epilepsi Hastaları Spor Faaliyetlerinde Dikkat Etmelidir
Prof. Dr. Poyrazoğlu, epilepsi hastalarının nöbetlerini tetikleyebilecek faktörlere dikkat etmeleri gerektiğini ifade etti. Bu tetikleyiciler arasında açlık, uykusuzluk ve aşırı yorgunluk bulunmaktadır. Işık ve sesle tetiklenen refleks epilepsiler için de dış etkenlere dikkat edilmelidir. Epilepsi hastaları, düşüp yaralanma riski az olan sporlarla, örneğin basketbol, voleybol, futbol, jimnastik ve bale gibi faaliyetlerle ilgilenebilirler. Ancak dağcılık, tırmanma, yüzme gibi yüksek riskli sporların yapılması önerilmez.
Tedavi Yolları
Epilepsi tedavisinde ana yöntem, nöbet türüne uygun antiepileptik ilaçlardır. Nöbetler devam ederse, ilaçların dozları artırılabilir veya yeni ilaçlar eklenebilir. Uygun tedaviye yanıt alınamadığında, diğer tedavi yöntemleri açısından hastanın değerlendirilmesi gerekmektedir. Diğer tedavi seçenekleri arasında ketojenik diyet, vagal sinir stimülasyonu ve epilepsi cerrahisi bulunur. Prof. Dr. Poyrazoğlu, bu tedavi yöntemleri hakkında bilgi vererek açıklamalarını sonlandırdı.
News
