Dijital bağımlılığın günümüzdeki etkileri, özellikle çocuklar ve gençler arasında ekran süresinin kontrolsüz artmasıyla belirginleşiyor. Uzmanlar, bu durumun dikkat dağınıklığı, uyku bozuklukları, sosyal izolasyon ve depresyon risklerini yükselttiğine dikkat çekiyor. Bilginin hızla çoğalması ve sosyal medyanın hayatın merkezine yerleşmesi ise bireyleri farkında olmadan dijital dünyaya bağlayabiliyor. Bu nedenle dijital bağımlılıkla mücadelede, düzenli aralıklarla dijital detoks yapmanın ruh sağlığı ve sosyal ilişkiler açısından hayati önem taşıdığı ifade ediliyor.
Yoğun stresin tetiklediği davranışsal bağımlılıklar giderek artıyor. Uzm. Dr. Cengiz Soylu, dijital bağımlılık ve alt türleri olarak dijital oyun bağımlılığı, internet ve akıllı telefon bağımlılığı ile alışveriş, kumar, egzersiz, yemek, kişilerarası ilişki ve çalışma bağımlılıklarının günümüzde sık görüldüğünü belirtiyor. Yeni bağımlılık türlerinin de eklenmekte olduğuna işaret eden uzman, bu alanın en hızlı artan ve en yaygın türü olarak dijital bağımlılığın öne çıktığını vurguluyor.
Modern çağın vebası olarak nitelendirilen dijital bağımlılık, bağımlılığın tanımını şu şekilde özetliyor: Bireylerin akıllı telefon, tablet ve bilgisayar gibi cihazlara ile sosyal medya, oyunlar, video platformları, çevrimiçi alışveriş gibi içeriklere patolojik düzeyde bağlanması dijital bağımlılık olarak tanımlanır. Bu kapsama sosyal medya, dijital oyunlar, internet, online alışveriş, dizi-film izleme ve bilgi edinme bağımlılıkları girer.
Belirtilere dikkat diyen Soylu, bağımlılığın günlük yaşamı, ilişkileri ve sağlığı olumsuz etkileyen bulgular gösterdiğini belirtiyor: kontrolsüz kullanım isteği, zaman yönetiminde zorluk, uyku bozuklukları, iş ve okul performansında düşüş, sosyal izolasyon, stres, kaygı, sinirlilik ve depresyon gibi ruhsal belirtiler ile fiziksel sağlık sorunları, yalan söyleme ve gizleme davranışları da görülebilir. Çoğu bağımlının bu durumun farkında olmadığını ifade eden uzman, erken yaşlarda başlayan bu alışkanlıkların zamanla hayatın merkezine yerleşerek psikososyal sorunlara yol açtığını dile getiriyor.
Nedenler çok boyutlu olarak tanımlanan bağımlılığın biyopsikososyal temelleri üzerinde duran Uzm. Dr. Soylu, ödül ve tatmin arayışı, kolay erişim, sosyal onay ihtiyacı, kaçış isteği, yalnızlık ve sürekli güncel kalma çabasının bu sorunu beslediğini vurguluyor.
Ciddi ruhsal ve fiziksel sorunlara yol açabilir diyen uzman, dijital bağımlılığın uzun vadede dikkat dağınıklığı, kaygı ve depresyon gibi ruhsal sorunlara; göz yorgunluğu, duruş bozukluğu, baş ağrısı ve obezite gibi fiziksel sorunlara; ayrıca yüz yüze iletişim becerilerinde zayıflamaya yol açabileceğini belirtiyor. Erişkinlikte bu sorunlar artarak devam eder ve iş ile okul performansını düşürür; sosyal izolasyon, özgüven kaybı ve hatta maddi problemlere neden olabilir.
Dijital detoks ve uyku kalitesi konusunda ise zaman sınırları koymanın, alternatif etkinlikler geliştirmenin ve ebeveynlerin rol model olmasının önemli olduğuna vurgu yapılıyor. Dijital detoks, belirli süreyle teknolojik cihazlardan ve sosyal medyadan uzak durmayı ifade eder ve bu sayede bağımlılık etkilerinden kurtulup gerçek dünyayı deneyimlemek mümkün olur. İyi bir detoks, uyku kalitesini artırır, kaygı ve stresi azaltır, odaklanmayı güçlendirir, fiziksel sorunları hafifletir ve sosyal ilişkileri güçlendirir.
Yürüyüş ve meditasyon önerileri arasında, detoks sürecinde yürüyüş, spor, kitap okuma, el işi, resim, meditasyon, doğa ile vakit geçirme ve yüz yüze sosyalleşme gibi etkinlikler öne çıkıyor. Bu alışkanlıklar, bağımlılıkla mücadelede ve yaşam kalitesini artırmada önemli rol oynuyor.
News
