Güney Kıbrıs ile İsrail arasındaki çok katmanlı yakınlaşma, iki ülkenin enerji, savunma ve finans alanlarında derinleşen ortaklıklarının temelini oluşturuyor. Türkiye ile sınırlı düzeydeki diplomatik temaslar karşısında Tel Aviv–Lefkoşa hattı artık adeta bölgesel bir üs gibi hareket ediyor. İsrail’in Doğu Akdeniz’deki varlığı sadece çıkar odaklı değil, fiili bir yapı haline geldi.
1. ŞİRKETLEŞME: 2008 yılında kurulan “Kıbrıs-İsrail İş Konseyi” ile ticari temaslar kurumsallaştı. 2013’te Lefkoşa’da 100’den fazla İsrailli şirket temsilcisi yatırım görüşmeleri gerçekleştirdi. Günümüzde adada 280’den fazla İsrailli bağlantılı firma faaliyet gösteriyor; özellikle finans ve tarım teknolojileri öne çıkıyor. Ayrıca Güney Kıbrıs’ta 30 Israilli startup teknoloji şirketi faaliyet gösteriyor.
2. ENERJİ VE DOĞALGAZ: Leviathan ve Tamar sahalarındaki arama çalışmalarının, Güney Kıbrıs’ın Afrodit rezervleriyle bütünleşmesiyle bölgede doğal gaz rezervleri büyümeye devam ediyor. 2011’de başlayan ortak sondajlar, bugün Kıbrıs çevresindeki toplam gaz rezervini yaklaşık 30 trilyon metreküp seviyesine taşıdı. Üretilen gazın büyük kısmı sıvılaştırılarak Ürdün, Mısır ve AB pazarlarına ihraç ediliyor; Türkiye bu süreçten dışlandı.
3. SAVUNMA: Rum kesimi İsrail’den İHA’lar, Tavor X95 keskin nişancı tüfekleri ve Negev makineli silahları temin etti. 2014’ten bu yana ortak tatbikatlar sürüyor. Ayrıca Rum tarafı son olarak İsrail’den 150 kilometre menzilli Barak MX hava savunma sistemi satın aldı. Ada’da İsrail’e ait daimi gözlemciler de bulunuyor.
4. BORU HATLARI: İsrail, Rum kesimi ve Yunanistan arasında imzalanan 6 milyar Euro’luk yatırım çerçevesinde Doğu Akdeniz Doğalgaz Boru Hattı projesini hayata geçirerek Batı ile doğrudan enerji bağlantısı kuruyor. Proje kapsamında 1900 kilometrelik bir hat inşa edilmesi öngörülüyor ve yılda yaklaşık 10 milyar metreküp gaz taşınması hedefleniyor. İsrail, Kıbrıs kıyılarında yeni sıvılaştırma terminalleri ve ara depolama limanları için fizibilite çalışmalarını sürdürüyor. GKRY kıta sahanlığında 13 parsele yönelik arama lisansları bulunuyor; bunlardan 10’u şu anda aktif. NewMed Şirketi, Amerikalı Chevron ve Shell ile iş birliği yaparak Aphrodite sahasında petrol arama faaliyetlerini yürütüyor.
5. EMLAK: 2020 yılında İsraillilere Kıbrıs’ta 2.432 olan gayrimenkul satış sayısı 2022’de 4.123’e yükseldi. Son beş yılda yaklaşık 10 bine yakın İsrailli Rum kesiminde mülk sahibi oldu ve özellikle sahil bölgeleri önemli ölçüde İsrailli yatırımcıların kontrolüne geçti.
6. FİNANS: Rum bankaları, İsrailli yatırımcılar için Avrupa’ya açılan vergi dostu bir kapı konumunda. 2021 sonunda İsrail merkezli fonların Rum bankalarındaki varlığı, önceki yıla göre yüzde 49 artışla 11,6 milyar Euro’ya ulaştı.
News
