ABD Merkez Bankası’na yönelik siyasi baskıların artması ve “dolarsızlaşma” hareketinin hızlanması, küresel mali sistemin işleyişini yeniden şekillendiriyor. Eskiden yalnızca yaptırımlarla karşılaştıkları için başvurduğumuz bu yöntemler, şimdi Avrupa’ya kadar uzanmış durumda. Piyasalar yalnızca ekonomik verileri değil, Washington’daki siyasi krizin etkisini de fiyatlıyor. Doların zayıflaması ve Euro’nun güç kazanması, bağımsızlık konusundaki kaygıları birlikte tetikliyor.
Trump yönetiminin Fed Başkanı Powell’a yönelik tehditleri ve faiz politikalarındaki belirsizlikler, piyasalarda şok etkileri yaratıyor. Dolar, siyasi bir araç olarak öne çıktıkça yatırımcılar güvenli liman olarak Euro’ya yöneliyor. Özellikle Ocak ayında Euro Bölgesi için yatırımcı güveninin artmasıyla birlikte euro, dolar karşısında güçlenmeye başladı.
NE ZAMAN ve NİÇİN? Dolar bağımlılığını azaltma düşüncesi, 2022’deki Rusya–Ukrayna çatışmasının ardından yürürlüğe giren ağır yaptırımların etkisiyle ivme kazandı. Düşünceye göre, yeniden denge kurma çabası sadece tek bir ülkenin davranışına bağlı kalmıyor; dünya ekonomilerinin doları dengeli kullanması gerektiği görüşünü güçlendiriyor. Ülkeler, dolar yerine kendi para birimlerini veya Yuan’ı ticaret ve rezervlerde daha fazla kullanmayı hedefliyor.
DOLAR KAPIYI KAPATABİLİR Mİ? Birçok ülke, devlet rezervlerini ve ticari anlaşmalarını yeniden gözden geçirerek doları devreden çıkarmaya veya sınırlandırmaya çalışıyor. Örneğin Rusya, yaptırımlar sonrası ticarette Ruble ve Yuan’ı önceliklendirdi. Belarus ise Ruble kullanımını merkezine alarak dolardan bağımsızlaşmayı hedefliyor. Macaristan ve Sırbistan ise enerji ticaretinde dolardan bağımsız olarak Euro ve Ruble ile ilerlemeyi tercih ediyor. Küresel anlamda da Çin, enerji ve ticarette Yuan’ı öne çıkarıyor ve doları masa dışına itme çabalarını sürdürüyor. İran, Küba ve Kuzey Kore gibi ülkeler uzun süredir ağır yaptırımlar altında olduğundan finansal işlemlerinde doların rolü ya azaltıldı ya da tamamen kısıtlandı. Dolar hâlâ küresel rezerv para ünvanını korusa da, “alternatifsiz” olduğu dönem artık sona ermiş görünüyor.
Trump yönetiminin ticaret politikaları ve Fed üzerindeki baskılar, diğer ülkelerin kendi finansal güvenlik duvarlarını kurmalarını hızlandırıyor; bu da dolar üzerinden kaçış hareketlerini artırıyor.
News
