Sabah Rutinlerinizdeki Gizli Düşman: Doomscrolling
Yeni bir güne adım atarken, alarmınız çaldığında gözlerinizi açıyorsunuz. İlk olarak telefonunuza yönelmeniz kaçınılmaz hale geliyor. Belki sadece alarmı kapatmak, hava durumuna göz atmak ya da bildirimlerinizi kontrol etmek istiyorsunuz. Ancak, o “beş dakika” bir süre sonra 15, 30 hatta daha fazla zaman dilimine dönüşebiliyor. Farkında olmadan, yataktan kalkmadan önce beyniniz bir bilgi bombardımanına maruz kalıyor. Rutin ve zararsız gibi görünen bu hareket, aslında ruh sağlığınızı ve gün boyunca odaklanma yeteneğinizi olumsuz etkileyebilir. Sinirbilimciler, bu alışkanlığın stres, kaygı ve dikkat eksikliği ile bağlantılı olduğunu vurguluyor.
Etkisi, Şeker Tüketimine Benzer
Bu alışkanlığın nörobilim dünyasında bir ismi var: doomscrolling. Özellikle sabah uyandığınızda, neredeyse otomatik ve pasif bir şekilde haberler, sosyal medya ve dijital içerikler arasında dolaşma eğilimidir. Sinirbilimci Emily McDonald, bu davranışın beynin ödül sistemini tıpkı bir kumar makinesi gibi tetiklediğini açıklıyor. Her ekranı yenilediğimizde ve yeni bir içerik bulduğumuzda, beynimiz haz nörotransmitteri olan dopamin salgılar. Ancak sorun şu ki, bu haz geçici ve bağımlılık yapıcıdır; bizi daha fazla uyaran aramaya yönlendirir ve farkında olmadan zaman kaybetmemize neden olan bir döngüye sokar. Bu etki, şeker tüketiminin etkisine benzer; ne kadar fazla tüketirseniz, o kadar çok ihtiyacınız olur.
En kötü yanı, bunu sabahın erken saatlerinde yaptığınızda, beyniniz hala oldukça alıcı bir durumda olduğu için günün geri kalanında bilgiyi işleme biçiminizi etkileyen sürekli bir dikkat dağıtma döngüsüne girersiniz.
Dikkat Süresi 8 Saniyeye Dönüştü
Samsung’un yaptığı bir araştırmaya göre, son 20 yılda ortalama dikkat süresi 12 saniyeden 8 saniyeye düştü. Bu azalma, büyük ölçüde teknolojiye aşırı maruz kalmanın bir sonucu olarak gerçekleşti. Telefonumuzu uyandığımızda kontrol etmek, bu eğilimi güçlendirerek beynin önemli görevlere odaklanma yeteneğini zayıflatıyor. Ayrıca, güne başlarken tükettiğimiz içerikler ruh halimizi de etkiliyor. Ruh sağlığı uzmanı Fatmata Kamara, olumsuz haberlere erken yaşta maruz kalmanın stres hormonu kortizol seviyelerini artırdığını ve bunun da şu sorunlara yol açabileceğini belirtiyor:
- Artan kaygı ve sinirlilik.
- Ani ruh hali değişimleri.
- Güne başlamadan önce zihinsel yorgunluk hissi.
- Üretkenlik ve konsantrasyon yeteneğinde azalma.
Nasıl Mücadele Edilir?
Bu alışkanlığın olumsuz etkilerinden kaçınmak istiyorsanız, sabah rutininizi değiştirmek için aşağıdaki stratejileri uygulayabilirsiniz:
- Günün ilk saatlerinde telefonunuza dokunmayın. Bunun yerine, esneme, derin nefes alma veya güne başlamadan önce birkaç dakikalık sakinlik gibi aktivitelerle bu zamanı değerlendirin.
- Gereksiz bildirimleri kapatın. Bu bildirimler, dikkatinizi anında çekmek ve dürtüsel içerik tüketimini teşvik etmek amacıyla tasarlanmıştır.
- Geleneksel bir çalar saat kullanın. Böylece uyandığınızda telefonunuzu hemen açma isteğini engelleyebilirsiniz.
- Ekranınızı daha sağlıklı alışkanlıklarla değiştirin. Kitap okumak, meditasyon yapmak veya gününüzü planlamak, güne daha net başlamanıza ve teknolojinin yarattığı aciliyet duygusundan uzak kalmanıza yardımcı olabilir.
Zararsız ve günlük bir davranış gibi görünen doomscrolling, düşündüğünüzden çok daha fazla zihinsel sağlığınızı etkileyebilir. Bu alışkanlık, yalnızca odaklanmanızı ve ruh halinizi bozmakla kalmaz, aynı zamanda sabahlarınızı bir stres ve dikkat dağınıklığı döngüsüne dönüştürebilir. Rutin hayatınızda yapacağınız küçük değişiklikler, günlük refahınızda büyük farklar yaratabilir. Önemli olan, güne bilinçli bir şekilde başlamak ve teknolojinin sabah temponuzu belirlemesine izin vermemektir.
News
