DSÖ ve IARC’nin ortak çalışmasıyla yayımlanan rapor, dünya genelinde kanser vakalarının yaklaşık dörtte birinin önlenebilir olduğunu ortaya koyuyor. Rapor, 2022 yılında tüm yeni kanser vakalarının yaklaşık 7,1 milyonunun önlenebilir bağlantılı nedenlerden kaynaklandığını öne sürüyor ve bu bulgu, küresel kanser yükünün düşürülmesinde büyük bir potansiyele işaret ediyor.
185 ülkeden toplanan veriler çerçevesinde, tütünün tüm yeni vakaların yaklaşık yüzde 15’inden sorumlu olduğu, enfeksiyonların yüzde 10 ve alkolün yüzde 3 oranında etkili olduğu belirtiliyor. Akciğer, mide ve rahim ağzı kanserlerinin her üç tema içinde önemli yer tuttuğu ve çoğunlukla sigara, hijyenik ve çevresel faktörlerle ilişkilendirildiği vurgulanıyor. Özellikle akciğer kanseri, sigara ve hava kirliliğiyle, mide kanseri helikobakter pilori enfeksiyonuyla, rahim ağzı kanseri ise HPV ile bağlantılı olarak öne çıkıyor.
Erkeklerde önlenebilir kanserler, kadınlara göre daha yüksektir; rapor, yeni vakaların %45’inin erkeklerde, %30’unun ise kadınlarda görüldüğünü kaydediyor. Erkeklerde en belirgin etkenler %23 sigara, %9 enfeksiyonlar ve %4 alkol olarak sıralanırken, kadınlarda enfeksiyonlar %11, sigara %6 ve yüksek vücut kitle indeksi %3 gibi oranlarda etkili bulunuyor. Bulgular, tütünle mücadele, alkol düzenlemeleri, HPV- ve hepatit B aşıları gibi enfeksiyon önleme stratejileri, hava kalitesinin iyileştirilmesi ve güvenli çalışma koşulları gibi önleyici adımların önemini bir kez daha vurguluyor.
Bölgeler arası farklılıklar dikkat çekicidir: kadınlarda önlenebilir kanser oranları Kuzey Afrika ve Batı Asya’da yüzde 24’ten Sahra Altı Afrika’da yüzde 38’e kadar değişim gösteriyor. Erkeklerde en yüksek oran Doğu Asya’da yüzde 57 iken en düşük oran Latin Amerika ve Karayipler’de yüzde 28 olarak kaydediliyor. Bu farklılıklar, davranışsal, çevresel ve bulaşıcı riskler ile sosyoekonomik kalkınmanın ve sağlık sistemi kapasitesinin etkileşimini yansıtıyor.
Raporun yazarı Andre Ilbawi, bu çalışmanın kanser riskinin ne kadarının önlenebilir nedenlerden kaynaklandığını gösteren ilk küresel analiz olduğunu belirtiyor ve hükümetler ile bireyler için daha spesifik önleme stratejileri geliştirilmesine zemin hazırlıyor. IARC Kanser Gözetim Birimi Başkan Yardımcısı Isabelle Soerjomataram, raporun dönüm noktası olduğunu ifade ederek, davranışsal, çevresel, mesleki ve bulaşıcı faktörlerin birlikte ele alınmasının küresel önlenebilir kansere yönelik en güçlü fırsatı sunduğunu vurguluyor.
News
