Dünyanın Gelecekteki Sağlık Tehditlerine Karşı Birlikte Hareket Etmesi: Pandemi Anlaşması
Uluslararası toplum, üç yıl süren yoğun müzakerelerin ardından, küresel sağlık krizlerine karşı ortak bir duruş sergilemek amacıyla yeni bir pandemi anlaşması üzerinde anlaşmaya vardı. Bu tarihi adım, Euronews ve The Guardian kaynaklarından derlenmiş olup, küresel çapta halk sağlığını koruma ve salgınlara karşı hazırlıklılığı artırma yönünde önemli bir dönüm noktasıdır.
WHO Genel Direktörü Dr. Tedros Adhanom Ghebreyesus, bu gelişmenin “halk sağlığı, bilim ve çok taraflı işbirliği için büyük bir zafer” olduğunu vurguladı. Ayrıca, bu anlaşmanın, toplumların ve ekonomilerin Covid-19 pandemisi sırasında yaşanan kayıplara tekrar maruz kalmaması için güçlü bir temel oluşturduğunu belirtti. Dünya Sağlık Asamblesi’nde (WHA) delegeler, bu tarihi kararı alkışlar eşliğinde kabul etti. Ancak, bu süreçte ABD’nin, Başkan Donald Trump döneminde anlaşmadan çekilmesi nedeniyle, bazı ülkelerin katılımı sınırlı kaldı.
Müzakerelerin Zorlukları ve Anlaşma Süreci
İlk olarak Mart 2021’de duyurulan planlar, dünya liderlerinin pandemilere karşı ortak bir duruş sergilemesini amaçlamıştı. İngiltere Başbakanı Boris Johnson ve diğer liderler, gelecek nesilleri korumak ve pandemilerin ekonomik ve toplumsal etkilerini en aza indirmek adına güçlü taahhütlerde bulunmuştu. Ancak, küresel kuzey ve güney arasındaki güvensizlikler, anlaşma sürecinin karmaşıklaşmasına neden oldu. Ayrıca, DSÖ’ne tüm yetkinin devredileceği veya karantina ve aşı zorunluluğu getireceği gibi çeşitli dezenformasyonlar, kamuoyunda yanlış anlaşılmalara yol açtı.
Bu hafta, anlaşmanın hayata geçirilmesi için kritik müzakereler yapıldı. Önümüzdeki 12 ay içerisinde, ülkelerin patojen erişimi ve veri paylaşımı konularında detaylı çalışmalar yapması planlanmakta. Bu çalışmalar, yeni hastalıkların tespiti ve tedavisine ilişkin küresel işbirliğinin temelini oluşturacak.
Tehlikeli Patojenler ve Erken Müdahale
Covid-19 pandemisi, pandemi hazırlık ve müdahale alanında önemli dersler çıkarmamızı sağladı. Bu doğrultuda, Pandemi Hazırlığı ve Müdahalesi Bağımsız Paneli dört yıl önce, benzer salgınların önlenmesi adına yeni bir anlaşma önerisinde bulunmuştu. Panelin eş başkanı Helen Clark, bu anlaşmanın “bugünden inşa edilecek bir temel” olduğunu ifade ederek, acil önlemler alınması gerektiğine dikkat çekti. Düşük maliyetli ve hızlı erişim sağlayacak sistemlerin kurulması, gelecekteki salgınların etkilerini azaltmak adına kritik önemdedir.
Global İşbirliği ve Kritik Unsurlar
Anlaşma, en az 60 ülke tarafından imzalandıktan sonra yürürlüğe girecek ve bu süreçte, ABD’nin çekilmesine rağmen, küresel sağlık alanında önemli bir başarı olarak görülüyor. Filipinler Sağlık Bakanlığı Sekreteri Dr. Teodoro Herbosa, “Anlaşmanın hayata geçmesiyle, hayat kurtaran sağlık ürünlerine eşit erişim sağlanacak ve kritik sistemler güçlendirilecek” diyerek, bu adımın önemine vurgu yaptı.
Yıllık Toplantılar ve Güncel Konular
Her yıl Mayıs ayında düzenlenen Dünya Sağlık Asamblesi, WHO’nun politikalarını ve bütçesini belirlediği önemli bir platformdur. Bu yılki toplantının teması “Sağlık için Tek Dünya” olarak belirlenmiş olsa da, büyük bağışçı ülkelerin sağlık harcamalarında yaptığı kesintiler, toplantı atmosferini etkiledi. Maliyetler, antibiyotik direnci, çevresel toksinler, çocuk felci, nükleer savaş riskleri ve sağlık sektöründeki diğer kritik konular, bu süreçte ele alındı.
Bütçe ve Finansal Zorluklar
- DSÖ, 2026-2027 yılları için planlanan 5,3 milyar dolarlık bütçeyi, 4,2 milyar dolara düşürmeyi önerdi. Bu öneri, bazı ülkelerin daha da derin kesintiler yapmasını gerektirecek.
- Örgüt yetkilileri, 2025 yılı için 600 milyon dolarlık açık olduğunu ve bu durumun personel ve bölge ofislerinde kesintilere neden olacağını belirtti.
DSÖ, sadece maliyetleri kısmakla kalmayıp, aynı zamanda yıllık aidatlarda %20’lik artış talep ediyor. Bu adımlar, örgütün sürdürülebilirliği ve küresel sağlık çalışmalarının devamı açısından hayati önemdedir.
Geleceğe Yönelik Anlaşma ve İşbirliği
Gelecekteki salgınlara karşı hazırlık ve müdahale kapsamında, üyeler pandemi anlaşmasını onayladı. Bu anlaşma, hastalık gözetimi, hızlı teşhis, ilaç ve aşı paylaşımı gibi temel alanlarda ortak hareket edilmesini sağlayacak. Ayrıca, patojen örnekleri ve verilerin paylaşılmasını sağlayacak yeni bir sistem olan PABS kurulacak ve en kritik konular arasında yer alacak.
Bulaşıcı Olmayan Hastalıklar ve İklim Değişikliği
Eylül ayında, ülkeler bulaşıcı olmayan hastalıklar ve ruh sağlığı konularında yüksek düzeyli bir toplantıya katılacak. Bu platform, yılda 43 milyondan fazla ölüme neden olan kronik sağlık sorunlarına karşı siyasi taahhütleri güçlendirmeyi amaçlıyor. Ayrıca, iklim değişikliğinin sağlık üzerindeki etkileri de tartışılarak, üretim emisyonlarının azaltılması ve Paris Anlaşması’na uygun adımlar atılması planlanıyor.
News
