Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası (EBRD), bölgede enflasyon baskılarının artmasıyla enerji ve gübre fiyatlarının yüksek seyretmesinin büyümeyi nasıl etkileyebileceğini değerlendiriyor. Savaşın devam ettiği duruma bağlı olarak Ürdün, Lübnan ve Mısır gibi ülkelerde gelir kaybı riski belirginleşirken, Güney ve Doğu Akdeniz ile Türkiye’deki tahvil faizlerinin yükselişi sermaye akışlarını olumsuz etkileyebilir.
Haziran ayında yayımlanacak bölgesel ekonomik görünüm raporu, enerji maliyetleri yüksek kaldığı sürece bölge genelinde büyüme tahminlerini yaklaşık 0,4 puan aşağı yönlü revize etme ihtimalini gündeme getiriyor. Geçen aya kadar bu yıl için %3,6, 2027 için ise %3,7 olarak öngörülen büyüme rakamlarının, enerji fiyatlarındaki dalgalanmalara bağlı olarak değişmesi bekleniyor.
Savaşın süresi etkisini belirleyen ana faktör olacak
ABD ve İsrail’in İran’a yönelik operasyonları sonrasında İran’ın Stratejik Hürmüz Boğazı üzerinde yaratacağı etkiler, petrol fiyatlarını hızla tetikledi. Banka, ekonomik etkilerin, savaşın bölgesel süresi ve enerji altyapısında oluşacak hasarın boyutuna bağlı olacağını vurguluyor. Enerji maliyetleri, gübre ve temel gıda maddesi fiyatları ile tedarik zincirindeki kesintiler büyümeyi olumsuz yönde etkileyebilir; enflasyonu yükselterek bütçe baskılarını artırabilir ve finansmana erişimi sıkılaştırabilir.
Petrol fiyatlarının varil başına 100 doların üzerinde kalıcı olması ve küresel tedarik zincirlerinde bozulmaların sürmesi durumunda global enflasyonun 1,5 puana kadar yükselmesi ihtimali bulunuyor. Körfez bölgesindeki petrol arzında kuvvetli kısıtlar devam ederse, fiyatların 180 dolara kadar çıkabileceği uyarısı dikkat çekiyor.
EBRD, enerji ve gıda maliyetleri ile tedarik zinciri kırılganlıklarının bölge ekonomilerini nasıl etkilediğine dair kapsamlı bir tablo çizerken, Lübnan, Ürdün, Irak, Mısır, Ukrayna, Moğolistan, Senegal, Tunus, Moldova, Kenya, Türkiye ve Kuzey Makedonya’nın en kırılgan ekonomiler arasında öne çıktığını belirtiyor. Ayrıca enerji ticaret açığı yüksek olan Mısır, Fas ve Senegal’in de bu açıdan riskli konumda olduğu vurgulanıyor.
Azerbaycan, Irak, Kazakistan, Moğolistan ve Nijerya’da petrol ve gaz ticaret fazlasının GSYİH’nin yüzde 11 ila 39’u arasında değiştiği belirtilirken, Irak’ın bazı büyük petrol sahalarında üretimin kısmen durduğu veya azaldığına işaret ediliyor.
EBRD’nin dikkat çektiği bir başka nokta ise Rusya için. Petrol fiyatlarındaki her 10 dolarlık artışın Rusya’nın petrol, doğalgaz ve gübre satışlarından elde ettiği ek geliri yaklaşık 1,5 puanlık GSYİH büyüklüğüne denk getireceği yönündeki hesaplar. Bu durum, Batı tarafından uygulanan yaptırımların uygulanabilirliğini ve sonuçlarını da karmaşıklaştırıyor.
News
