Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın Merkezin Güncesi blogunda paylaşılan analizde, eşel mobil mekanizmasının devreye alındığı dönemin enflasyon dinamikleri incelenıyor. Küresel enerji fiyatlarındaki yükselişin yurtiçi fiyatlar üzerindeki etkisini sınırlayıcı rolü öne çıkarılıyor.
AKARYAKIT HARCAMALARI ve ENFLASYON İLİŞKİSİ Analizde, 2026 yılında tüketici sepetinin akaryakıt kaleminin %3,21’i oluşturduğu belirtiliyor. Fiyat artışları doğrudan enflasyonu tetiklerken, ulaştırma ve gıda dahil olmak üzere pek çok sektörde maliyetleri yükselterek dolaylı baskı da oluşturuyor. Yüksek akaryakıt fiyatlarının beklenti yönetimi ve fiyatlama davranışları üzerinde belirleyici olduğu vurgulanıyor. Akaryakıtın mali bileşenleri arasında ürün fiyatı, dağıtım marjları, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) payı ve vergiler bulunuyor. Çalışma, eşel mobilin uygulamaya girdiği dönemde vergi bileşenlerinden yapılan ayarlamalarla maliyet artışlarının tüketiciye yansımasının sınırlandırıldığını belirtiyor.
EŞEL MOBİLİN ENFLASYON ÜZERİNE ÖNGÖRÜLEN ETKİSİ Merkez Bankası’nın güncel hesaplamalarına göre Brent petrol fiyatında %10 artış, eşel mobilsiz bir senaryoda 12 ay içinde enflasyonu yaklaşık 1 puan yükseltir. Ancak uygulanan eşel mobil bu etkiyi önemli ölçüde azaltıyor. Brent’in ortalama 70 dolar olduğu durumda enflasyon etkisi 1,9 puandan 0,6 puana, 90 dolar olduğunda ise yaklaşık 3,7 puana kadar düşürücü katkı sağlıyor.
DIŞ ŞOKLARLA BAŞ EDEBİLME KİTABİ Analiz, küresel enerji fiyatlarının para politikasının doğrudan kontrol alanı dışında kaldığını hatırlatarak, eşel mobil mekanizmasının bu tür dış şokların yurt içi enflasyona geçişini sınırlayan önemli bir politika aracı olduğunu belirtiyor.
DEZENFLASYONA DESTEK VERİCİ BİR MEKANİZMA Jeopolitik gelişmeler nedeniyle enerji fiyatlarındaki artışların etkisinin eşel mobil sayesinde önemli ölçüde sınırlandırıldığına dikkat çekiliyor. Bu çerçevede mekanizmanın dezenflasyon sürecine katkı sağlayabileceği öngörülüyor.
News
