Fransa ile Cezayir Arasındaki Gerilim ve Tebbun’un Açıklamaları
Fransa ile Cezayir arasında Batı Sahra ile ilgili yaşanan gerilim, son günlerde daha da tırmanmış durumda. Cezayir Cumhurbaşkanı Abdelmadjid Tebbun’un, sonbaharda planlanan Fransa gezisine gidip gitmeyeceği merak konusu oldu. Yerel basına yaptığı açıklamalarda Tebbun, bu ziyarete ilişkin soruya Orta Çağ’da kullanılan ve “af dilemek için ayağına gitmeme” anlamına gelen “Canossa’ya gitmeyeceğim” ifadesiyle yanıt verdi. Bu açıklama, Tebbun’un Fransa’ya gitmeyi düşünmediği yönünde yorumlandı.
Tebbun, ayrıca Fransız sömürge dönemine (1830-1962) ait hafıza dosyasıyla ilgili Cezayirli ve Fransız tarihçilerden oluşan ortak komitenin çalışmalarına da değindi. Komitenin başlangıçta üzerine düşeni yaptığını fakat Cezayir’e karşı nefret besleyen Fransız azınlığın yaptığı siyasi açıklamaların bu çalışmaları olumsuz etkilediğini belirtti. Tebbun, “Tarihsel gerçeğin ortaya çıkmasını istiyoruz. Fransız sömürgeciliğinin işlediği katliamların kabul edilmesini istiyoruz. Cezayir hakkında uydurulan yalanları kabul etmeyeceğiz.” ifadelerini kullandı. Ayrıca, Tebbun’un 2019’dan bu yana Fransa’yı ziyaret etmediği de dikkat çekiyor. Mayıs 2023’te planlanan Paris ziyareti, Haziran 2023’e ve daha sonra 2024 sonbaharına ertelenmişti.
Batı Sahra ve Tarihten Gelen Sorunlar
Fas’ın 1975 yılında eski İspanyol sömürgesi Batı Sahra’yı topraklarına katmasının ardından, Cezayir’in destek verdiği bağımsızlık yanlısı Polisario Cephesi ile Rabat yönetimi arasında gerilim devam ediyor. Fas, bölgenin kendi egemenliğinde kalması gerektiğini savunurken, Polisario Cephesi Batı Sahra’nın bağımsız bir devlet olduğunu ileri sürüyor. Polisario Cephesi, 1991 yılında BM arabuluculuğunda varılan ateşkes anlaşmasına kadar Fas güvenlik güçlerine karşı silahlı mücadele yürütüyordu. Ancak ateşkesin ardından Batı Sahra’nın statüsüyle ilgili görüşmeler bir türlü başarıya ulaşamadı.
Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, 25 Temmuz’da tahta çıkışının 25. yılı dolayısıyla Kral 6. Muhammed’e yazdığı mektupta, Fransa’nın Fas egemenliği altındaki özerklik planını Batı Sahra sorununun çözümü için uygun bir çerçeve olarak gördüğünü belirtmişti. Bu durum, Cezayir tarafından “büyük üzüntü” ile karşılanmış ve güçlü bir şekilde kınanmıştı. Cezayir, 30 Temmuz’da Paris Büyükelçisini çekme kararı alarak tepkisini göstermiştir.
İki ülke arasında Batı Sahra dışında çözüm bekleyen tarihi sorunlar da bulunmaktadır. Bu sorunlar arasında:
- Fransız yetkililerin yıllardır vermeyi reddettiği Cezayir arşivinin durumu,
- Paris’teki İnsan Müzesi’nde bulunan halk devrimi liderlerinin kafataslarının iadesi,
- Fransa’nın 1960 ve 1966 yılları arasında Cezayir çölünde gerçekleştirdiği nükleer denemelerin kurbanları için tazminat ödenmesi,
- Bağımsızlık Savaşı (1954-1962) sırasında kaybolan 2 bin 200 kişinin akıbetinin açıklığa kavuşturulması.
Bu sorunlar, Cezayir ve Fransa arasındaki ilişkilerin daha da karmaşık hale gelmesine neden olmaktadır.
News
