ABD’li Yetkiliden Gazze’deki Ateşkes Süreci Hakkında Açıklamalar
ABD’li üst düzey bir yetkili, telekonferans aracılığıyla gerçekleştirilen basın brifinginde, Gazze’deki ateşkes sürecinin mevcut durumunu ve müzakerelerdeki detayları ele aldı. Yetkili, gündemdeki anlaşma önerisinin, Hamas’ın temmuz ayında kabul ettiği metinle büyük ölçüde örtüştüğünü belirtti. Anlaşma metninin 18 bölümden oluştuğunu, bu bölümlerden 14’ünde uzlaşı sağlandığını ve önceki metinle aynı olduğunu ifade etti. Ayrıca, 1 bölümün teknik detaylarla ilgili olduğunu ve geri kalan 3 bölümün ise Filistinli mahkumlar ile Hamas’ın elindeki esirlerin takasına dair detaylar içerdiğini söyledi.
Yetkili, esir takasıyla ilgili bölümlerde hâlâ müzakere edilmesi gereken başlıkların bulunduğunu vurgulayarak, “Esas itibarıyla, (ateşkes) bu anlaşmanın yüzde 90’ında mutabık kalınmış durumda.” dedi. Geçtiğimiz hafta sonu, İsrailli 6 esirin hayatını kaybetmesinin müzakere sürecini belli ölçüde zorlaştırdığını kabul eden yetkili, şu anda öncekine göre daha az sayıda esir bulunduğunu ve bunun hem ABD hem de İsrail tarafında hayal kırıklığı yarattığını ekledi. Ancak, esir takası konusunda önemli bir mesafe alındığını ve bu konunun tamamen çözülebileceğine inandığını da sözlerine ekledi.
ABD’li yetkili, “Tutuklu takası, bu anlaşmanın temel bileşenlerinden biri ve müzakereleri sürdürmekteyiz. Ancak Hamas’ın bu sürece dâhil olması gerekiyor; aksi takdirde ilerleme kaydedemeyiz.” şeklinde konuştu.
“KORİDORDA KALACAĞIZ”
İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, bu akşam Batı Kudüs’te yabancı gazetecilerin katılımıyla bir basın toplantısı gerçekleştirdi. Toplantının başında bir harita gösteren Netanyahu, “Burası Orta Doğu, burası ise Arap dünyasının geri kalanı. İsrail, dünyanın en küçük ülkelerinden biridir; Arap dünyasının yüzölçümünün yaklaşık yüzde biri kadar. Yani Hamas, Filistin’i nehirden denize kurtarmaktan bahsederken, aslında İsrail’i yok etmekten söz ediyor.” ifadelerini kullandı.
Ardından Netanyahu, 2 Eylül’de düzenlediği basın toplantısında Gazze Şeridi’nin haritasını sunarak Philadelphi Koridoru’nun önemine değindi. Philadelphi Koridoru’ndan ayrılmaları durumunda Hamas’ın yalnızca silah kaçakçılığı yapmakla kalmayıp, İsrailli esirleri yurtdışına kaçırmasının da engellenmesinin imkansız olacağını savundu. Netanyahu, esirlerin serbest bırakılmaları için Hamas’a baskı yapacak bir şeye ihtiyaç duyduklarını ifade etti. Gazze’nin silahlardan arındırılması gerektiğini ve bunun yalnızca Philadelphi Koridoru’nun İsrail kontrolünde kalması ve Hamas’a mühimmat ve silah tedarik hattı sağlanmaması halinde mümkün olacağını ileri sürdü. Ayrıca, esirlerin iadesi için (Kasım 2023’te) bir anlaşmaya vardıklarını ve kendisinin geri kalan esirleri geri getirmeye kararlı olduğunu belirtti.
Netanyahu, Hamas’ın askeri baskı hissettiğinde ilk anlaşmada olduğu gibi anlaşmayı kabul edeceğini savunarak, esir takası anlaşmasına varılmasını engelleyenin kendisi ya da İsrail değil, Hamas ve Hamas Siyasi Bürosu Başkanı Yahya Sinvar olduğunu ileri sürdü. ABD Dışişleri Bakanı Antony Blinken’a, İsrail’in bir aşamada Philadelphi Koridoru’ndan çekileceği yönünde söz verip vermediği sorusunu ise Netanyahu, şu şekilde yanıtladı: “Koridor boyunca asker sayısını azaltma konusunda anlaştık ve orada tam bir tümene ihtiyacımız yok. Kalıcı bir ateşkes için görüşmelere başlama konusunda anlaştık ve şartlarımız Philadelphi Koridoru’nun aşılmaz hale geldiği bir durumu da içermelidir. Birinin orada olması gerekiyor; kim olduğu umurumda değil. Bize kağıt üzerinde ya da sözlü olarak değil, her gün, her hafta sahada, (daha önce) olanların tekrarını önleyebileceğini gösterecek birini getirin; biz de bunu değerlendirmeye açığız.”
KORİDOR TARTIŞMALARI
Öte yandan, hâlâ müzakerelerin devam ettiği bir diğer ana başlığın Philadelphi Koridoru’nda İsrail askerlerinin kalıp kalmayacağı olduğu vurgulandı. ABD’li yetkili, 3 aşamalı anlaşmanın birinci aşamasında İsrail’in “nüfusu yoğun bölgelerden çekilmesi” maddesinin bulunduğunu ve koridorun bu bağlamda tartışma konusu olduğunu hatırlattı. İsrail’in, Philadelphi Koridoru’nda belli sayıda askerini “güvenlik” gerekçesiyle tutmak istediğini belirten ABD’li kıdemli yetkili, “Anlaşmada Philadelphi Koridoru’ndan bahsedilmiyor. Anlaşmanın söylediği şey, (İsrail’in) nüfusu yoğun bölgelerden geri çekilmesi diyor. Burada tartışma, Philadelphi Koridoru’nun nüfusu yoğun bir yer olup olmadığı üzerine başladı ki burası esasen Gazze ile Mısır sınırı arasında bir yol.” şeklinde değerlendirmede bulundu.
İsrailliler, son birkaç haftadır koridor boyunca askeri varlıklarını önemli ölçüde azaltacak bir öneri geliştirdiklerini belirttiler ki bu durum aslında anlaşmayla teknik olarak uyumlu. ABD’li yetkili, İsrail’in koridordaki asker sayısını azaltıp buna mukabil belli bir kısmını koridor boyunca tutmasının “anlaşmayla uyumlu” olduğunu savunarak, buna karşılık İsrail’in hâlâ bazı düzenlemeler yapması gerektiğini ifade etti. Tutuklularla esirlerin değişimi konusunun yanında, Philadelphi Koridoru boyunca İsrail askerinin kalıp kalmayacağı konusundaki tartışmaların sürdüğünü vurgulayan yetkili, bu meseleleri çözebilmek için hem İsrail hem de Mısır ve Katar üzerinden Hamas tarafıyla müzakerelerin yoğun şekilde devam ettiğini sözlerine ekledi.
News
