Gıda Güvenliği ve Salmonella Bakterisi
Geçtiğimiz günlerde İzmir’de yaşanan trajik bir olay, gıda güvenliğini bir kez daha gündeme getirdi. Kumpir yedikten sonra fenalaşarak hastaneye kaldırılan bir kişinin, salmonella bakterisi nedeniyle hayatını kaybetmesi, bu bakterinin ne kadar tehlikeli olduğunu ortaya koydu. Peki, salmonella bakterisi nasıl bulaşır? Hangi gıdalar bu bakteri açısından risk taşır? Evde yemek hazırlarken, pazar alışverişi yaparken ve dışarıda yemek yerken bu bakteriye karşı nasıl önlemler alabiliriz? İşte Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı Prof. Dr. Ali Acar’ın bu konudaki değerli yanıtları:
Salmonella Nedir?
Salmonella, hem insan hem de hayvanların bağırsaklarında doğal olarak bulunan bir bakteri türüdür. Genellikle gıda kaynaklı ishal ve tifo hastalığına neden olmaktadır. Tifoya yol açan türler yalnızca insanlarda bulunur ve enfekte kişiler ile taşıyıcıların dışkıları aracılığıyla yayılır. Gıda kaynaklı ishale yol açan türler ise doğada yaygın olarak bulunur ve insan veya hayvan dışkısıyla kirlenmiş gıdalar yoluyla salgınlara neden olabilir.
Salmonella Nasıl Bulaşır?
Salmonella bakterileri, çoğunlukla kontamine (bakteri bulaşmış) yiyecek veya su tüketimi yoluyla vücudumuza girer. Birçok farklı hayvan tarafından taşınabildiğinden, çiğ veya az pişmiş gıdalar, ya da pişirildikten sonra kontamine olmuş gıda ürünleri enfeksiyona yol açabilir. Ayrıca, insan dışkısıyla kirlenmiş gıdaların tüketilmesi veya dışkıyla kirlenmiş objelere temas sonrası ellerin yıkanmadan ağıza götürülmesiyle de insanlara bulaşabilir. Daha nadir olarak, hasta veya sağlıklı taşıyıcı olan evcil hayvanlarla temas da enfeksiyon riski taşır.
En Riskli Gıdalar
Salmonella, insanlara genellikle hayvansal kaynaklı kontamine gıdaların (özellikle yumurta, kırmızı et, kümes hayvanları ve süt ürünleri) tüketilmesiyle bulaşır. İyi yıkanmamış, pişirilmemiş yumurta, tavuk eti ve pastörize edilmemiş sütler en riskli gıdalar arasında yer almaktadır. Bunun yanı sıra, gübre ile kontamine olmuş yeşil sebzeler ve diğer iyi yıkanmamış meyve ve sebzeler de bulaş riskini artırmaktadır.
Salmonella bakterilerinin neden olduğu enfeksiyonlar, genellikle ani başlayan ateş, karın ağrısı, ishal, mide bulantısı ve bazen kusma ile karakterizedir. Hastalık semptomlarının başlangıcı, bakterinin ağızdan alınmasından 6-72 saat sonra (genellikle 12-36 saat) meydana gelir ve hastalık 2-7 gün sürer. Çoğu hasta, antibiyotik tedavisine gerek kalmadan 4-7 gün içinde iyileşir. Ancak, özellikle yaşlılar, bebekler, hamile kadınlar veya bağışıklık sistemi baskılanmış kişilerde sıvı kaybı şiddetli ve yaşamı tehdit edici hale gelebilir. Bakteri, kan dolaşımına yayılarak ölümcül enfeksiyonlara yol açabilir.
Salmonella Enfeksiyonuna Karşı Nasıl Korunabiliriz?
Salmonella enfeksiyonuna karşı en etkili koruma yöntemi, yiyeceklerin, özellikle etlerin en az 65°C’de 5 ila 6 dakika boyunca düzgün bir şekilde pişirilmesidir. Çiğ süt ve çiğ süt içeren ürünlerden kaçınılmalı, yalnızca pastörize veya kaynatılmış süt tüketilmelidir. Yumurtalar ve çiğ yumurta içeren tüm yiyecekler (mayonez, kremalar, kekler, tatlılar vb.) buzdolabında saklanmalı ve hazırlandıktan sonra mümkün olan en kısa sürede tüketilmelidir. İçme suyunun güvenliğinden şüphe ediliyorsa, su kaynatılarak içilmelidir. Özellikle evcil hayvanlarla veya çiftlik hayvanlarıyla temas ettikten sonra veya tuvalete gittikten sonra, eller sabunla iyice yıkanmalıdır.
Evde Güvenli Yemek Hazırlama İpuçları
- Yemek hazırlamadan önce ve sonra ellerinizi yıkayın.
- Yemek hazırlama ve yemek yeme yüzeylerini (tezgah, masa) temizleyin.
- Çiğ etler için sebzelerden ayrı bir kesme tahtası kullanın.
- Çiğ etlere ve paketlerine dokunduktan sonra ellerinizi sabunlu sıcak suyla yıkayın.
- Çiğ et, kümes hayvanı, deniz ürünleri veya yumurta ile yemek hazırlarken başka hiçbir gıdaya dokunmayın.
- Etleri en kısa sürede buzdolabına koyun.
- Yemekleri güvenli bir sıcaklığa kadar pişirin.
- Kesmeden, yemeden veya pişirmeden önce sebzeleri ve meyveleri de yıkayın veya soyun.
- Üzerinde dışkı olan yumurtaları iyice yıkayın.
- Suyun temizliğinden emin değilseniz, içmek ve yemek pişirmek için şişelenmiş/arıtılmış su kullanın.
Dışarıda Yemek Yerken Dikkat Edilmesi Gerekenler
- Her yemekten önce ellerinizi yıkayın.
- Açıkta satılan yiyecekleri tüketmeyin.
- Yetkili mercilerden sertifikası olan yerlerde yemek yemeye dikkat edin.
- Bir restoran, size az pişmiş et, kümes hayvanı, deniz ürünleri veya yumurta servis ederse, güvenli pişirilmesi için geri gönderin.
- Bir büfeden veya salata barından yiyecek seçerken hijyenine dikkat edin ve sıcak yiyeceklerin buharının tüttüğünden emin olun.
- Kapalı suları tercih edin; güvenli sudan yapıldığından emin olmadığınız sürece buz kullanmayın.
Pazarda Alışveriş Yaparken Dikkat Edilmesi Gerekenler
- Çiğ et ve peynir gibi bozulabilir ürünleri soğutucuda muhafaza eden satıcılardan alın.
- Bu tür bozulabilir ürünleri en son satın alın.
- Tamamen açıkta olan süt ve süt ürünlerini kesinlikle almayın.
- Pastörize edilmiş, uygun şekilde şişelenmiş ve üzerinde son kullanma tarihi yazılı ürünleri tercih edin.
- Üzeri kirli, bayat, kırık veya çatlak yumurtaları almayın.
- Sebze ve meyvelerin de çürük veya hasarlı olmamasına dikkat edin.
News
