Göcek Tüneli Skandalında Yeni Gelişmeler
Göcek Tüneli skandalı, yaşanan tartışmalar ve iddialarla gündemden düşmüyor. Devletin inşa ettiği Göcek 2 Tüneli’ni bedava alma vaadiyle, tünellerin devrini 6 yıl 20 gün erken gerçekleştirme garantisi veren firmanın, bu sözünden döndüğü ve İstanbul Tahkim Merkezi’ne başvurarak halkın aleyhine bir karar çıkarttırdığı öğrenildi.
Göcek Tüneli İnşaat ve Taahhüt AŞ, 2006 yılında tamamladığı ve 2032 yılına kadar işletme hakkına sahip olduğu Göcek 1 Tüneli’nin zamanla yetersiz kalması üzerine, Karayolları Genel Müdürlüğü (KGM) tarafından trafiği rahatlatmak amacıyla Göcek 2 Tüneli’nin yapım işine teklif edildi. KGM, bu durumda işletme süresini uzatmayı önerdi. Ancak yüksek kazançlar elde eden firma, bu teklifi geri çevirdi. Bunun üzerine KGM, 16.5 milyon dolar (yaklaşık 590 milyon TL) harcayarak Göcek 2 Tüneli’ni kendisi inşa etti.
Sözleşmeye İtiraz Süreci
KGM, 2018 yılında tamamladığı Göcek 2 Tüneli’nin işletme hakkını firmaya devretme kararı aldı ve iki tünelin devrinin 31 Aralık 2025’e çekilmesini önerdi. Firmanın eski Yönetim Kurulu Başkanı Necmettin Aydın, “Sözleşme gereği haklı olsak da halkın yararını düşünerek işletme süremizden 6 yıl 20 gün feragat ettik” şeklinde bir açıklama yaptı. Bu anlaşma sonrasında, Yüksek Planlama Kurulu kararı çıkarılarak mevcut sözleşmeye ekleme yapıldı. Ancak şirket, tüneli devraldıktan sonra indirimden vazgeçti ve sözleşmeye itiraz ederek İstanbul Tahkim Merkezi’ne başvurdu. Tahkim, 7 Temmuz 2021’de aldığı kararla 6 yıl 20 günlük kesintiyi iptal etti ve devir tarihini 20 Mayıs 2030 olarak belirledi. KGM, bu karara itiraz etse de Ankara Bölge Adliye Mahkemesi davayı reddetti. Yargıtay da tahkim kararını 19 Temmuz 2022’de onayladı.
Tahkim Zırhı ve Etkileri
Yap-İşlet-Devret (YİD) sözleşmelerinde, anlaşmazlık durumunda firmanın çıkarlarını korumak amacıyla ‘tahkim’ şartı bulunmaktadır. YİD projeleri üzerindeki anlaşmazlıklar, genellikle tahkim merkezlerinde çözülmektedir. Tahkim kararları, hiçbir mahkeme tarafından esastan bozulamamakta ve bu durum firmaların kamu yararını göz önünde bulundurarak projelerinde düzeltme yapmalarını zorlaştırmaktadır.
‘Söke Söke Alırlar’ İfadesi
Göcek Tüneli skandalında yaşanan gelişmeler, Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’ın 2011 yılında muhalefetin ve çevrecilerin tepkisini çektiği Kanal İstanbul projesinin ilk köprüsü için düzenlenen temel atma törenindeki sözlerini hatırlatıyor. Erdoğan, törende yaptığı konuşmada tahkime değinerek, “Yatırımcıları tehdit ediyorlar. ‘Geldiğimizde bilesiniz ki ödeme yapmayacağız, elinizden alacağız’ diyorlar. Bankaları, projeye ilgi duyan ülkeleri tehdit ediyorlar. Söke söke sizden bu paraları uluslararası tahkim yoluyla alırlar” demişti.
News
